Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Dashama Skandha, Shloka 8

Kṛṣṇa Arrives at Kuṇḍina and Abducts Rukmiṇī

Rukmiṇī-haraṇa Prelude

पुरं सम्मृष्टसंसिक्तमार्गरथ्याचतुष्पथम् । चित्रध्वजपताकाभिस्तोरणै: समलङ्कृतम् ॥ ८ ॥ स्रग्गन्धमाल्याभरणैर्विरजोऽम्बरभूषितै: । जुष्टं स्‍त्रीपुरुषै: श्रीमद्गृहैरगुरुधूपितै: ॥ ९ ॥

puraṁ sammṛṣṭa-saṁsikta- mārga-rathyā-catuṣpatham citra-dhvaja-patākābhis toraṇaiḥ samalaṅkṛtam

城中的大道、商路与十字路口都被彻底清扫并洒水净化;城郭又以凯旋门、彩旗与幡幢装点。城中男女身着洁净无垢之衣,涂抹芬芳檀香,佩戴项链、花鬘与宝饰;他们富丽的宅邸充满沉香(aguru)熏香的馥郁。

पुरम्the city
पुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
सम्मृष्ट-संसिक्त-मार्ग-रथ्या-चतुष्पथम्(the city) whose roads, streets, and crossroads were well-swept and sprinkled
सम्मृष्ट-संसिक्त-मार्ग-रथ्या-चतुष्पथम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्मृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + संसिक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक) + रथ्या (प्रातिपदिक) + चतुष्पथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-समासः—मार्ग-रथ्या-चतुष्पथाः (roads, streets, crossroads) इति द्वन्द्वः; तेषां ‘सम्मृष्ट’ (well-swept) ‘संसिक्त’ (sprinkled) इति विशेषणद्वय-समाहारः; पुरं विशेषयति
चित्र-ध्वज-पताकाभिःwith colorful flags and banners
चित्र-ध्वज-पताकाभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक) + पताका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (पताका-प्रधान), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘ध्वजाः पताकाः’ इति द्वन्द्वः, ‘चित्र’ इति विशेषण
तोरणैःwith archways/toranas
तोरणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतोरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
समलङ्कृतम्well adorned
समलङ्कृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootसम्-अलङ्कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुरं विशेषयति—‘well-decorated’
स्रक्-गन्ध-माल्य-आभरणैःwith garlands, fragrances, wreaths, and ornaments
स्रक्-गन्ध-माल्य-आभरणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्रज्/स्रक् (प्रातिपदिक) + गन्ध (प्रातिपदिक) + माल्य (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘garlands, perfumes, wreaths, ornaments’ इति समाहार-द्वन्द्व
विरजः-अम्बर-भूषितैःadorned with spotless garments
विरजः-अम्बर-भूषितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootविरजस् (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘विरजः अम्बरैः भूषितैः’—निर्मल-वस्त्र-भूषितैः (people)
जुष्टम्frequented/filled
जुष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुरं विशेषयति—‘frequented/filled’
स्त्री-पुरुषैःby women and men
स्त्री-पुरुषैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (समाहार), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
श्रीमद्-गृहैःwith splendid houses
श्रीमद्-गृहैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootश्रीमद् (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘श्रीमन्ति गृहाणि’
अगुरु-धूपितैःfumigated with aguru incense
अगुरु-धूपितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअगुरु (प्रातिपदिक) + धूपित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अगुरुणा धूपित’—perfumed with aloe-wood incense

When earthen roads are sprinkled with water, the dust settles down and the road becomes smooth and firm. King Bhīṣmaka thoroughly prepared for the great wedding, setting the scene for Lord Kṛṣṇa’s triumphant abduction of beautiful Rukmiṇī-devī.

FAQs

It describes purification and beautification—sweeping, sprinkling water, and decorating with flags, banners, and gateways—as auspicious acts welcoming the Lord’s divine pastime.

Because a major sacred event—Kṛṣṇa’s connection with Rukmiṇī’s marriage—was unfolding, and traditional Vedic culture marks such moments by physical and ritual cleanliness and festive adornment.

Before important spiritual occasions, create a clean, orderly, and uplifting environment—outer cleanliness supports inner attentiveness and devotion.