Adhyaya 13: The Structure of Jambudvipa: Nine Varshas, Navadvipa Bharata, Mountains, Rivers, and Peoples

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे द्वादशो ऽध्यायः सुकेशिरुवाच भवद्भिरुदिता घोरा पुष्करद्वीपसंस्थितिः जम्बूद्वीपस्य संस्थानं कथयन्तु महर्षयः

Như vậy kết thúc chương mười hai của Śrī Vāmana Purāṇa. Sukeśi thưa rằng: “Các ngài đã trình bày sự sắp đặt đáng kinh của Puṣkaradvīpa. Nay, hỡi các bậc đại hiền, xin hãy nói về cấu trúc/bố cục của Jambūdvīpa.”

Verse 2

ऋषय ऊचुः जम्बूद्वीपस्य संस्थानं कथ्यमानं निसामय नवभेदं सुविस्तीर्णं स्वर्गसोक्षफलप्रदम्

Các hiền giả nói: “Hãy lắng nghe lời mô tả về bố cục của Jambūdvīpa đang được thuật lại—rộng lớn mênh mông, chia thành chín phần, và ban cho quả báo của cõi trời cùng quả vị giải thoát (mokṣa).”

Verse 3

मध्ये त्विलावृतो वर्षो भद्रश्वः पूर्वतो ऽद्भुतः पूर्व उत्तरतश्चापि हिरण्यो राक्षसेश्वर

Ở trung tâm là vùng Ilāvṛta. Về phía đông là Bhadrāśva kỳ diệu. Ở phía đông-bắc là Hiraṇya, chúa tể của loài Rākṣasa.

Verse 4

पूर्वदक्षिणतश्चापि किंनरो वर्ष उच्यते भारतो दक्षिणे प्रोक्तो हरिर्दक्षिणपशचिमे

Về phía đông-nam được gọi là vùng Kiṃnara. Về phía nam được tuyên xưng là Bhārata. Về phía tây-nam là Hari (một vùng/phương vị mang tên ấy).

Verse 5

पश्चिमे केकुमालश्च रम्यकः पश्चिमोत्तरे उत्तरे च कुरुर्वर्षः कल्पवृक्षसमावृतः

Về phía tây là Kekumāla; về phía tây-bắc là Ramyaka. Về phía bắc là vùng Kuru-varṣa, được bao phủ bởi những cây kalpa-vṛkṣa (cây như ý).

Verse 6

पुण्या रम्या नवैवैते वर्षाः शालकटङ्कट इलावृताद्या ये चाष्टौ वर्षं मुक्त्वैव भारतम्

Hỡi Śālakaṭaṅkaṭa, chín varṣa (vùng) này đều linh thiêng và mỹ lệ. Trong đó, tám varṣa bắt đầu từ Ilāvṛta được kể tên như vậy, chỉ trừ varṣa mang tên Bhārata.

Verse 7

न तेष्वस्ति युगावस्था जरामृत्युभयं न च तेषां स्वाभाविकी सिद्धिः सुखप्राया ह्यत्नतः विपर्ययो न तेष्वस्ति नोत्तमाधममध्यमाः

Trong các varṣa ấy không có sự kế tiếp của các yuga, cũng không có nỗi sợ già và chết. Thành tựu của họ là tự nhiên (tự phát), và hạnh phúc chiếm ưu thế mà không cần gắng sức. Ở đó không có sự đảo nghịch hay suy thoái, cũng không có phân hạng người như thượng, hạ hay trung.

Verse 8

यदेतद् भारतं वर्षं नवद्वीपं निसाचर सागरान्तरिताः सर्वे अगम्याश्च परस्परम्

Bhārata-varṣa này gồm chín hòn đảo (navadvīpa), hỡi Niśācara; tất cả đều bị đại dương ngăn cách và không thể qua lại với nhau.

Verse 9

इन्द्रीपः कसेरुमांस्ताम्रवर्णो गभस्तिमान् नागद्वीपः कटाहश्च सिंहलो वारुणस्तथा

Indrīpa, Kaserumān, Tāmravarṇa, Gabhastimān, Nāgadvīpa, Kaṭāha, Siṃhala, và cũng vậy Vāruṇa—đó là các dvīpa được nêu danh.

Verse 10

अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः कुमाराख्यः परिख्यातो द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरः

Đây là dvīpa thứ chín trong số các dvīpa ấy, được đại dương bao bọc. Dvīpa này nổi danh với tên “Kumāra” và trải dài theo trục nam–bắc.

Verse 11

पूर्वे किराता यस्यान्ते पश्चिमे यवनाः स्थिताः आन्ध्रा दक्षिमते वीर तुरुष्कास्त्वपि चोत्तरे

Ở đầu phía đông là người Kirāta; ở đầu phía tây cư trú người Yavana. Ở phía nam là người Āndhra, hỡi bậc anh hùng, và ở phía bắc cũng có người Turuṣka.

Verse 12

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः सूद्राश्चान्तरवासिनः इज्यायुद्धवणिज्याद्यैः कर्मभिः कृतपावनाः

Các Bà-la-môn, Sát-đế-lợi, Phệ-xá và Thủ-đà—cùng những người cư trú ở các vùng nội địa—được thanh tịnh nhờ những nghiệp vụ riêng của mình như tế tự/phụng thờ, chiến trận, thương mại và các việc tương tự.

Verse 14

तेषां संव्यवहारश्च एभिः कर्मभिरिष्यते स्वर्गापवर्गप्राप्तिश्च पुण्यं पापं तथैव च / 13.13 महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमान् ऋक्षपर्वतः विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः

Các giao tiếp và sinh hoạt xã hội của họ được ấn định phải vận hành chính bằng những bổn phận ấy; và từ đó phát sinh sự đạt đến thiên giới và giải thoát, cũng như công đức và tội lỗi.

Verse 15

तथान्ये शतसाहस्रा भूधरा मध्यवासिनाः विस्तारोच्छ्रायिणो रम्या विपुलाः शुभसानवः

Mahendra, Malaya, Sahya, Śuktimān, núi Ṛkṣa, Vindhya và Pāriyātra—bảy ngọn ấy là các Kulaparvata, tức những dãy núi chủ yếu.

Verse 16

कोलाहलः सवैभ्राजो मन्दरो दुर्दराचलः वातन्धमो वैद्युतश्च मैनाकः सरसस्तथा

Các núi được liệt kê gồm: Kolāhala, Savaibhrāja, Mandara, Durdarācala, Vātandhama, Vaidyuta, Maināka, và cũng như Sarasa—đều là những ngọn núi được nêu tên.

Verse 17

तुङ्गप्रस्थो नागगिरिस्तथा गोवर्धनाचलः उज्जायनः पुष्पगिरिरर्बुदो रैवतस्तथा

Các núi được kể tiếp là: Tuṅgaprastha, Nāgagiri, Govardhanācala, Ujjāyana, Puṣpagiri, Arbuda, và cũng như Raivata—đều là những ngọn núi được liệt kê.

Verse 18

ऋष्यमूकः सगोमन्तश्चित्रकूटः कृतस्मरः श्रीपर्वतः कोङ्गणश्च शतशऽन्ये ऽपि पर्वताः

Ṛṣyamūka, (Su)gomanta, Citrakūṭa, Kṛtasmara, Śrīparvata và Koṅgaṇa—và còn hàng trăm ngọn núi khác nữa cũng được nhắc đến.

Verse 19

तैर्विमिश्रा जनपदा म्लेच्छा आर्याश्च भागशः तैः पीयन्ते सरिच्छ्रेष्ठा यास्ताः सम्यङ् निशामयः

Nhờ các con sông ấy, các xứ sở trở nên xen lẫn—một phần là mleccha, một phần là ārya. Nhờ chúng, nước của những dòng sông thượng hạng được uống và thụ hưởng. Hãy lắng nghe cho đúng xem đó là những sông nào.

Verse 20

सरस्वती पञ्चरूपा कालिन्दी सहिरण्वती शतद्रुश्चन्द्रिका नीला वितस्तैरावती कुहूः

Các sông được nêu tên là: Sarasvatī có năm hình thái; Kālindī; Sahiraṇvatī; Śatadru; Candrikā; Nīlā; Vitastā; Airāvatī; và Kuhū.

Verse 21

मधुरा हाररावी च उशीरा धातुकी रसा गोमती धूतपापा च बाहुदा सदृषद्वती

Madhurā, Hārarāvī, Uśīrā, Dhātukī, Rasā, Gomatī, Dhūtapāpā, Bāhudā và Sadṛṣadvatī.

Verse 22

निश्चिरा गण्डकी चित्रा कौशिकी च वधूसरा सरूश्च सलौहित्या हिमवत्पादनिःसृताः

Niścirā, Gaṇḍakī, Citrā, Kauśikī và Vadhūsarā; cùng với Sarū và Salauhityā—được nói là phát nguyên từ bàn chân của Himavat (dãy Hi-mã-lạp-sơn).

Verse 23

वेदस्मृतिर्वेदसिनी वृत्रघ्नी सिन्धुरेव च पर्णाशा नन्दिनी चैव पावनी च मही तथा

Vedasṃṛti, Vedasinī, Vṛtraghnī và cả Sindhu; cũng vậy Parṇāśā, Nandinī, Pāvanī và Mahī—là những dòng sông được nêu trong sự liệt kê này.

Verse 24

पारा चर्मण्वती लूपी विदिशा वेणुमत्यपि सिप्रा ह्यवन्ती च तथा पारियात्राश्रयाः स्मृताः

Pārā, Carmaṇvatī, Lūpī, Vidishā và cả Veṇumatī; cũng vậy Siprā và Avantī—được ghi nhớ là những dòng sông gắn với vùng/dãy Pāriyātra.

Verse 25

शोणो महानदश्चैव नर्मदा सुरसा कृपा मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटापवाहिका

Các sông Śoṇa và Mahānadā; cùng với Narmadā, Surasā, Kṛpā, Mandākinī, Daśārṇā và con sông chảy từ (hoặc gần) Citrakūṭa—được nêu ở đây.

Verse 26

चित्रोत्पला वै तमसा करमोदा पिशाचिका तथान्या पिप्पलश्रोणी विपाशा वञ्जुलावती

Lại có các sông: Citrotpalā, Tamasā, Karamodā, Piśācikā; và những sông khác như Pippalaśroṇī, Vipāśā, cùng Vañjulāvatī.

Verse 27

सत्सन्तजा शुक्तिमती मञ्जिष्ठा कृत्तिसा वसुः ऋक्षपादप्रसूता च तथान्या बलवाहिनी

Các sông Satsantajā, Śuktimatī, Mañjiṣṭhā, Kṛttisā, Vasū; lại có Ṛkṣapādaprasūtā và một sông khác là Balavāhinī (được nêu).

Verse 28

शिवा पयोष्णी निर्विन्ध्या तापी सनिषधावती वेण वैतरणी चैव सिनीवाहुः कुमुद्वती

Các sông mang tên Śivā, Payoṣṇī, Nirvindhyā, Tāpī, Saniṣadhāvatī; lại có Veṇā, Vaitaraṇī, Sinīvāhu và Kumudvatī (đều là điềm lành).

Verse 29

तोया चैव महागैरी दुर्गन्धा वाशिलाः तथा विन्ध्यपादप्रसूताश्च नद्यः पुण्यजलाः शुभाः

Và các sông Toyā, Mahāgairī, Durgandhā, cũng như Vāśilā—những dòng sông này sinh từ bàn chân núi Vindhya, có nước thánh và cát tường.

Verse 30

गोदावरी भीमरथी कृष्णा वेणा सरस्वती तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा वाह्या कावेरिरेव च

Godāvarī, Bhīmarathī, Kṛṣṇā, Veṇā, Sarasvatī; Tuṅgabhadrā, Suprayogā, Vāhyā và cả Kāverī—đều là những dòng sông thiêng.

Verse 31

दुग्धोदा नलिनी रेव वारिसेना कलस्वना एतास्त्वपि महानद्यः सह्यपादविनिर्गताः

Dugdhodā, Nalinī, Revā, Vārisenā và Kalasvanā—những dòng ấy cũng là các đại hà, phát nguyên từ chân núi Sahya.

Verse 32

कृतमाला ताम्रर्णी वढ्जुला चोत्पलावती सिनी चैव सुदामा च शुक्तिमत्प्रभवास्त्विमाः

Kṛtamālā, Tāmrarṇī, Vaḍhjulā và Utpalāvatī; lại có Sinī và Sudāmā—những dòng này được nói là phát sinh từ Śuktimat.

Verse 33

सर्वाः पुण्याः सरस्वत्यः पापप्रशमनास्तथा जगतो मातरः सर्वाः सर्वाः सागरयोषितः

Tất cả (các dòng sông ấy) đều linh thánh như những Sarasvatī; lại là bậc dập tắt tội lỗi. Tất cả là mẹ của thế gian; tất cả như thể là hiền phối của đại dương.

Verse 34

अन्याः सहस्रशश्चात्र क्षुद्रनद्यो हि राक्षस सदाकालवहाश्चान्याः प्रवृट्कालवहास्तथा उदङ्मध्योद्भवा देशाः पिबन्ति स्वेच्छया शुभाः

“Và tại đây còn có hàng nghìn dòng suối nhỏ khác, hỡi Rākṣasa. Có dòng chảy quanh năm; có dòng chỉ chảy vào mùa mưa. Những miền cát tường phát sinh ở các xứ phía bắc và miền trung được uống nước (tức được tưới nhuần) tùy theo ý muốn.”

Verse 35

मत्स्याः कुशट्टाः कुणिकुण्डलाश्च पाञ्जालकाश्याः सह कोसलाभिः

“Người Matsya, Kuśaṭṭa, Kuṇikuṇḍala, Pāñjāla và Kāśya—cùng với người Kosala.”

Verse 36

वृकाः शबरकौवीराः सभूलिङ्गा जनास्त्विमे शकाश्चैव समशका मध्यदेश्य जनास्त्विमे

“Những dân này là Vṛka, Śabara, Kauvīra, cùng với Bhūliṅga. Và đây là Śaka và Samaśaka—đó là các dân của Madhyadeśa, tức Trung địa.”

Verse 37

वाह्लीका वाटधानाश्च आभीराः कालतोयकाः अपरान्तास्तथा शूद्राः पह्लावाश्च सखेटकाः

“Lại có các Vāhlīka, Vāṭadhāna, Ābhīra, Kālatoyaka; cũng vậy có Aparānta, Śūdra, Pahlava và Sakheṭaka.”

Verse 38

गान्धारा यवनाश्चैव सिन्धुसौवीरमद्रकाः शातद्रवा ललित्थाश्च पारावतसमूषकाः

“Có các Gāndhāra và cả Yavana; các Sindhu, Sauvīra và Madraka; các Śātadrava, Lalittha và Pārāvata-samūṣaka.”

Verse 39

माठरोदकधाराश्चज कैकैया दशमास्तथा श्रत्रियाः प्रतिवैश्याश्च वैश्यशूद्रकुलानि च

“(Có) Māṭharodakadhāra, Kaikaiya và cũng vậy Daśamā; (có) Śratriya, Prativaiśya, và cả các thị tộc thuộc giai tầng Vaiśya và Śūdra.”

Verse 40

काम्बोजा दरदाश्चैव बर्बरा ह्यङ्गलौकिकाः चीनाश्चैव तुषाराश्च बहुधा बाह्यतोदराः

“(Có) Kāmboja và Darada; lại có các Barbara (man di) và Aṅgalaukika; cũng có Cīna và Tuṣāra—nhiều hạng dân cư trú ở ngoài (các miền trung tâm).”

Verse 41

आत्रेयाः सभरद्वाजाः प्रस्थलाश्च दशेरकाः लम्पकास्तावकारामाः शूलिकास्तङ्गणैः सहा

Các Ātreya cùng với các Bhāradvāja; các Prasthala và Daśeraka; các Lampaka, Tāvakārāma và Śūlika, cùng với các Taṅgaṇa.

Verse 42

औरसाश्चालिमद्राश्च किरातानां च जातयः तामसाः क्रममासाश्च सुपार्श्वाः पुण्ड्रकास्तथा

Các Aurasā và Alimadrā, cùng các bộ tộc khác nhau của người Kirāta; các Tāmasa và Kramamāsa; cũng như các Supārśva và Puṇḍraka.

Verse 43

कुलूताः कुहुका ऊर्णास्तूणीपादाः सुकुक्कुटाः माण्डव्या मालवीयाश्च उत्तरापथवासिनः

Các Kulūta, Kuhuka, Ūrṇa, Tūṇīpāda và Sukukkuṭa; các Māṇḍavya và Mālavīya—đó là những cư dân của tuyến đường phương Bắc (Uttarāpatha).

Verse 44

अङ्गा वङ्गा मुद्गरवास्त्वन्तर्गिरिबहिर्गिराः तथा प्रवङ्गा वाङ्गेया मांसादा बलदन्तिकाः

Các Aṅga, Vaṅga và Mudgarava; những người cư trú ở dãy núi bên trong và dãy núi bên ngoài; cũng vậy các Pravaṅga, Vāṅgeya, Māṃsāda và Baladantika.

Verse 45

ब्रह्मोत्तरा प्राविजया भार्गवाः केशवर्राः प्रग्ज्योतिषाश्च शूद्रश्च विदेहास्ताम्रलिप्तकाः

Các Brahmottara, Prāvijaya, Bhārgava và Keśavara; các Prāgjyotiṣa và Śūdra; các Videha và Tāmraliptaka.

Verse 46

माला मगधगोनन्दाः प्राच्य नजपदास्त्विमे पुण्ड्राश्च केरलाश्चैव चौडाः कुल्याश्च राक्षस

Đây là các dân tộc/vương quốc: Mālā, Magadha và người Gonanda; Prācya và các Najapada này; lại có Puṇḍra và Kerala, Cauḍa, Kulya và Rākṣasa.

Verse 47

जातुषा मूषिकादाश्च कुमारादा महाशकाः महाराष्ट्रा माहिषिकाः कालिङ्गाश्चैव सर्वशः

Lại có Jātuṣa, Mūṣikāda, Kumārāda và các đại Śaka; các Mahārāṣṭra, Māhiṣika và Kāliṅga, hết thảy đều được kể chung.

Verse 48

आभीराः सह नैषीका आरण्याः शबराश्च ये वलिन्ध्या विन्ध्यमौलेया वैदर्भा दण्डकैः सह

Người Ābhīra cùng với Naiṣīka; những kẻ cư trú nơi rừng và các Śabara; các Valindhya, Vindhya-mauleyā và Vaidarbha, hợp cùng với Daṇḍaka.

Verse 49

पौरिकः सौशिकाश्चैव अश्मका भोगवर्द्धनाः वैषिकाः कुन्दला अन्ध्रा उद्भिदा नलकारकाः दाक्षिणात्या जनपदास्त्विमे शालकटङ्कटः

Đây là các janapada phương Nam: Paurika và Sauśika; Aśmaka và Bhogavarddhana; Vaiṣika, Kuṇḍala, Andhra, Udbhida và Nalakāraka; lại có cả Śālakaṭaṅkaṭa.

Verse 50

सूर्पारका कारिवना दुर्गास्तालीकटैः सह पुलीयाः ससिनीलाश्च तापसास्तामसास्तथा

Sūrpāraka, Kārivanā và các Durga cùng với Tālīkaṭa; lại có Pulīya, Sasinīla, và cũng vậy các Tāpasas và Tāmasas, được nêu như những nhóm/vùng.

Verse 51

कारस्करास्तु रमिनो नासिक्यान्तरनर्मदाः भारकच्छाः समाहेयाः सह सारस्वतैरपि

Các Kāraskara và Ramin; các Nāsikya, các Antar-Narmadā; các Bhārakaccha và Samāheya—cùng với các Sārasvata nữa (đều được nêu tên).

Verse 53

वात्सेयाश्च सुराष्ट्राश्च आवन्त्याश्चार्बुदैः सह इत्येते पश्चिमामाशां स्थिता जानपदा जनाः 13.52 कारुषाश्चैकलव्याश्च मेकलाश्चोत्कलैः सह उत्तमर्णा दशार्णाश्च भोजाः किङ्कवरैः सह

Các Kāruṣa và Ekalavya; các Mekala cùng với Utkala; các Uttamarṇa và Daśārṇa; và các Bhoja cùng với Kiṅkavara—đó là những janapada (xứ bộ) được nêu tên ở đây.

Verse 54

तोशला कोशलाश्चैव त्रैपुराश्चैल्लिकास्तथा तुरुसास्तुम्बराश्चैव वहनाः नैषधैः सह

Các Tośala và Kośala; các Traipura và cũng như Cailika; các Turuṣa và Tumbarā; và các Vahana cùng với Naiṣadha—đó là những janapada (xứ bộ) được nêu tên.

Verse 55

अनूपास्तुण्डिकेराश्च वीतहोत्रास्त्ववन्तयः सुकेशे वन्ध्यमूलस्थस्त्विमे जनपदाः स्मृताः

Các Anūpa, Tuṇḍikera, Vītahotra và Avantaya; những người ở Sukeśa và những người cư trú nơi chân núi Vindhya—đều được ghi nhớ là các janapada (xứ bộ).

Verse 56

अथो देशान् प्रवक्ष्यामः पर्वताश्रयिणस्तु ये निराहारा हंसमार्गाः कुपथास्तङ्गणाः खशाः

Nay ta sẽ thuật về các miền đất—những người nương náu nơi núi non: các Nirāhāra, Haṃsamārga, Kupatha, Taṅgaṇa và Khaśa.

Verse 57

कुथप्रावरणाश्चैव ऊर्णाः चपुण्याः सहूहुकाः त्रिगर्त्ताश्च किराताश्च तोमराः शिशिराद्रिकाः

Lại nữa có các bộ tộc: Kuthaprāvaraṇa, Ūrṇa, Capuṇya, Sahūhuka, Trigartta, Kirāta, Tomara và Śiśirādrika.

Verse 58

इमे तवोक्ता विषयाः सुविस्तराद् द्विपे कुमारे रजनीचरेश एतेषु देशेषु च देशधर्मान् संकीर्त्यमानाञ् शृणु तत्त्वातो हि

Những xứ ấy đã được thuật lại cho ngài một cách rộng rãi tại Kumāra-dvīpa, hỡi chúa tể của những kẻ du hành trong đêm. Nay xin hãy lắng nghe, đúng theo chân lý, các phong tục và pháp lệ địa phương (deśa-dharma) đang được kể lại cho các miền ấy.