Adhyaya 41: Harihara Non-Duality and the Revelation of Sadasiva to the Ganas

Verse 11

तथा पाशुपताश्चान्ये भस्मप्रहारणा विभो एते गणास्त्वसंख्याताः सहायार्थं समागताः

Cũng vậy, còn có những Pāśupata khác, ôi Đấng Tôn Chủ, lấy tro (bhasma) làm cách đánh. Những gaṇa ấy vô số đã tụ hội đến để trợ giúp (Ngài).

Verse 12

पिनाकधारिणो रौद्रा गणाः कालमुखापरे तव भक्ताः समायाता जटामण्डलिनोद्भुताः

Những gaṇa dữ dội, mang Pināka (cung) đã đến; kẻ khác là Kālamukha. Các tín đồ của Ngài đã tụ hội—kỳ diệu, với tóc bện (jaṭā) cuộn thành vòng tròn.

Verse 13

खट्वाङ्गयोधिनो वीरा रक्तचर्मसमावृताः इमे प्राप्ता गणा योद्धुं महाव्रतिन उत्तमाः

Những gaṇa anh hùng, chiến đấu bằng khaṭvāṅga (gậy-chùy), khoác da đỏ—các bậc trì giữ đại thệ (mahāvrata) ưu tú ấy đã đến để giao chiến.

Verse 14

दिग्वाससो मौनिनश्च घण्टाप्रहरणास्तथा निराश्रया नाम गणाः समायाता जगद्गुरो

Các gaṇa mang danh “Nirāśraya” đã đến—trần truồng như mặc trời (digvāsa), giữ im lặng, và lấy chuông làm vũ khí—đến trước bậc Thầy của thế gian (Jagadguru).

Verse 15

सार्धद्विनेत्राः पद्माक्षाः श्रीवत्साङ्कितवक्षसः समायाताः खगारूढा वृषभध्वजिनो ऽव्ययाः

Tại đó cũng có những vị khác đến: có vị mang dấu hiệu của Đấng Tam Nhãn, có vị mắt như hoa sen; có vị trên ngực mang ấn Śrīvatsa; họ đến cưỡi chim, và có vị mang cờ hiệu bò—những bậc thần linh bất hoại, bất diệt.

Verse 16

महापाशुपता नाम चक्रशूलधरास्तथा भैरवो विष्णुना सार्द्धमभेदेनार्चितो हि यै

Và (cũng đến) những vị được gọi là “Mahāpāśupata”, tay cầm đĩa (cakra) và đinh ba (śūla). Chính họ đã thờ phụng Bhairava cùng với Viṣṇu như là không hề sai khác (một thể).

Verse 17

इमे मृगोन्द्रवदनाः शूलबाणधनुर्धराः गणास्त्वद्रोमसंभूता वीरभद्रपुरोगमाः

Những vị này có mặt như sư tử, mang đinh ba, mũi tên và cung. Các gaṇa này sinh từ lông trên thân thể của Ngài, đã đến với Vīrabhadra đứng đầu dẫn dắt.

Verse 18

एते चान्ये च बहवः शतशो ऽथ सहस्रशः सहायार्थं तवायाता यथाप्रीत्यादिशस्व तान्

Những vị này và còn nhiều vị khác—hàng trăm rồi hàng nghìn—đã đến để trợ giúp Ngài. Xin Ngài truyền lệnh cho họ theo ý Ngài ưa thích.

Verse 19

ततो ऽभ्येत्य गणाः सर्वे प्रणेमुर्वृषभध्वजम् तान् करेणैव भगवान् समाश्वास्योपवेशयत्

Bấy giờ tất cả các gaṇa tiến đến và đảnh lễ Đấng mang cờ hiệu bò. Đấng Thế Tôn chỉ bằng một bàn tay đã an ủi họ và bảo họ ngồi xuống.

Verse 20

महापाशुपतान् दृष्ट्वा समुत्थाय महेश्वरः संपरिष्वजताध्यक्षांस्ते प्रणेमुर्महेश्वरम्

Thấy các Đại Pāśupata, Maheśvara liền đứng dậy và ôm vị thủ lãnh của họ; còn họ thì cúi lạy Maheśvara.

Verse 21

ततस्तदद्भुततमं दृष्ट्वा सर्वे गणेश्वराः सुचिरं विस्मिताक्षाश्च वैलक्ष्यमगमत् परम्

Bấy giờ, thấy sự việc kỳ diệu bậc nhất ấy, tất cả các vị chúa của các gaṇa đứng rất lâu với đôi mắt sững sờ, rồi rơi vào sự bối rối/xấu hổ tột độ.

Verse 24

तदेतेषां महादेव स्फुटं त्रैलोक्यविन्दकम् रूपं ज्ञानं विवेकं च वदस्व स्वेच्छया विभो

“Vì vậy, bạch Mahādeva—xin Ngài hãy giảng giải rõ ràng cho họ về hình tướng, tri thức và sự phân biệt (viveka) ‘làm đẹp lòng ba cõi’; hỡi Đấng toàn năng, tùy theo ý Ngài.”

Verse 25

प्रमथाधिपतेर्वाक्यं विदित्वा भूतभावनः बभाषे तान् गणान् सर्वान् भावाभावविचारिणः

{"syncretic_content": false, "primary_deity": "Shiva", "secondary_deities": ["Pramathas"], "hari_hara_unity": null, "shakti_presence": null, "theological_tradition": "shaiva"}

Verse 26

रुद्र उवाच/ भव्द्भिर्भक्तिसंयुक्तैर्हरो भावेन पूजितः अहङ्कारविमूढैश्च निन्दद्भिर्वैष्णवं पदम्

{"primary_rasa": "karuna", "secondary_rasa": "shanta", "intensity": 8, "emotional_arc": "From immediate shock to quiet, downcast grief and isolation outside the hermitage.", "mood_keywords": ["weeping", "humiliation", "dust-smeared", "downcast", "loneliness", "trauma"]}

Verse 28

नावयोर्वै विशेषो ऽस्ति एका मूर्तिर्द्विधा स्थिता तदमीभिर्नरव्याघ्रैर्भक्तिभावयुतैर्गणैः

Quả thật giữa chúng ta không có sai biệt. Một hình thể (một thân thần linh) hiện hữu theo hai cách. Điều này được hiểu bởi những bậc nam tử như hổ—các Gaṇa này, đầy tâm thế sùng kính.

Verse 29

यथाहं वै परिज्ञातो न भवद्भिस्तथा ध्रुवम् येनाहं निन्दितो नित्यं भवद्भिर्मूढबुद्धिभिः

Chắc chắn các ngươi chưa thật sự hiểu Ta đúng như Ta là; bởi thế Ta luôn bị các ngươi—những kẻ trí tuệ mê lầm—phỉ báng không ngừng.

Verse 30

तेन ज्ञानं हि वै नष्टं नातस्त्वालिङ्गिता मया इत्येवमुक्ते वचने गणाः प्रोचुर्महेश्वरम्

Narrator (Sūta/Itihāsa-style narration) describing the battle to the listening sages (frame not explicit in the given excerpt).

Verse 31

कथं भवान् यथैक्येन संस्थितो ऽस्ति जनार्दनः भवान् हि निर्मलः सुद्धः शान्तः सुक्लो निरञ्जनः

“Sao ngài, an trụ trong nhất thể, lại (cũng) là Janārdana? Vì ngài quả thật vô cấu, thanh tịnh, an tĩnh, quang minh và không nhiễm ô.”

Verse 32

स चाप्यञ्जनसंकाशः कथं तेनेह युज्यते तेषां वचनमर्थाढ्यं श्रुत्वा जीमूतवाहनः

“Và làm sao người kia—sẫm màu như añjana (thuốc kẻ mắt)—lại có thể liên hệ với Ngài ở đây?” Nghe lời họ đầy ý nghĩa, Jīmūtavāhana (Vân Xa) [chuẩn bị đáp].

Verse 33

विहस्य मेघगम्भीरं गणानिदमुवाच ह श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये स्वयशोवर्द्धनं वचः

শঙ্করের তিন পুত্রের দ্বারা প্রবলভাবে পীড়িত হয়ে সে নিজের কৌশল ত্যাগ করল; গণেশ্বরগণ তাকে নিবিড়ভাবে লক্ষ্য করতে করতে দ্রুত শম্বরের কাছে পৌঁছাল।

Verse 34

न त्वेव योग्या यूयं हि महाज्ञानस्य कर्हिचित् अपवादभयाद् गुह्यं भवतां हि प्रकाशये

“Nhưng các ngươi quả thật chẳng bao giờ xứng hợp với đại tri thức này. Tuy vậy, vì sợ lời chê trách (apavāda), ta sẽ bày tỏ cho các ngươi điều bí mật.”

Verse 35

प्रियध्वमपि चैतेन यन्मच्चित्तास्तु नित्यशः एकरूपात्मकं देहं कुरुध्यं यत्नमास्थिताः

Chỉ bằng điều này thôi, các ngươi cũng có thể làm Ta hoan hỷ: ấy là tâm các ngươi phải luôn hướng về Ta. Với nỗ lực kiên định, hãy khiến trạng thái hữu thân trở nên nhất tâm, một hình một thể—tức hợp nhất trong lòng sùng kính.

Verse pṛtanā: army, host; vadhyamānā: being slain, being killed; dānavī: belonging to the Dānavas (demonic clan); rudrasutaiḥ gaṇaiḥ: by Rudra’s gaṇas (Śiva’s attendant hosts; lit

पयसा हविषाद्यैश्च स्नापनेन प्रयत्नतः चन्दनादिभिरेकाग्रैर्न मे प्रीतिः प्रजायते

ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਦਾਨਵੀ ਫੌਜ ਉਦਾਸ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਭਯ-ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਈ।

Verse 39

व्रजन्ति नरकं घोरं इत्येवं परिवादिनः अतोर्ऽथं न क्षिपाम्यद्य भवतो नरके ऽद्भुते

“Kẻ phỉ báng sẽ đi đến địa ngục ghê rợn”—người đời sẽ nói như vậy. Vì thế, hôm nay Ta sẽ không ném các ngươi vào địa ngục kỳ dị (phi thường) ấy.

Verse 40

यन्निन्दध्वं जगन्नाथं पुष्कराक्षं च मन्मयम् स चैव सदृशो लोके विद्यते सचराचरे श्वेतमूर्तिः स गवान् पीतो रक्तो ऽञ्जनप्रभः

“Đấng Chúa tể của vũ trụ—mắt như hoa sen, thấm nhuần trong ta (và muôn loài)—đấng mà các ngươi phỉ báng: Ngài quả thật hiện hữu trong thế gian, mang những hình tướng tương ứng (với các hữu tình), trong mọi loài động và bất động. Ngài có hình tướng trắng như bò; lại vàng, đỏ; và đen óng với ánh rực như thuốc kohl (añjana).”

Verse 41

न तस्य सदृशो लोके विद्यते सचराचरे श्वेतमूर्तिः स भगवान् पीतो रक्तो ऽञ्जनप्रभः

Trong thế gian này—dù là loài động hay bất động—không có ai sánh bằng Ngài. Đấng Thế Tôn ấy hiện ra với hình tướng trắng; lại vàng, đỏ; và cũng đen óng với vẻ huy hoàng như thuốc kohl (añjana).

Verse 42

तस्मात् परतरं लोके नान्यद् धर्म हि विद्यते सात्त्विकं राजसं चैव तामसं मिश्रकं तथा स एव धत्ते भगवान् सर्वपूज्यः सदाशिवः

Vì thế, trong thế gian này không có dharma nào cao hơn Ngài. Dharma thuộc tính sāttvika, rājasa, tāmasa, và cả dạng pha trộn—tất thảy đều do chính Đấng Thế Tôn mang giữ và an lập: Sadāśiva, bậc luôn đáng được mọi loài tôn thờ.

Verse 43

शङ्करस्य वचः श्रुत्वा शैवाद्या प्रमथोत्तमाः प्रत्यूचुर्भगवन् ब्रूहि सदाशिवविशेणम्

Nghe lời của Śaṅkara, các Pramatha ưu tú—đứng đầu là các Śaiva—đáp lại: “Bạch Thế Tôn, xin hãy nói cho chúng con về nét đặc thù, sự vĩ đại riêng biệt của Sadāśiva.”

Verse 44

तेषां तद् भाषितं श्रुत्वा प्रमथानामथेश्वरः दर्शयामास तद्रूपं सदाशैवं निरञ्जनम्

Nghe những lời họ (các Pramatha) thưa, Chúa tể của các Pramatha liền hiển lộ cho họ chính hình tướng của Ngài—Sadāśiva, đấng thường cát tường, nirañjana: thanh tịnh, không vết nhơ, không nhiễm ô.

Verse 45

ततः पश्यन्ति हि गणाः तमीसं वै शहस्रशः सहस्रवक्त्रचरणं सहस्त्रभुजमीश्वरम्

Bấy giờ các Gaṇa chiêm bái Đấng Chúa Tể ấy theo muôn cách: bậc Tối Thượng có một nghìn mặt và một nghìn chân, cùng một nghìn cánh tay.

Verse 46

दण्डपाणिं सुदुर्दृश्यं लोकैर्व्याप्तं समन्ततः दण्डसंस्थास्य दृश्यन्ते देवप्रहरणास्तथा

Họ thấy Đấng Chúa Tể cầm cây trượng (daṇḍa) trong tay—một thị kiến uy nghi khó lường—bao trùm các thế giới khắp bốn phương; và quanh sự hiển lộ như cây trượng ấy, các thần khí cũng hiện ra.

Verse 47

तत एकमुखं भूयो ददृशुः शङ्करं गणाः रौद्रैश्च वैष्णवैश्चैव वृतं चिह्नैः सहस्रशः

Rồi các Gaṇa lại thấy Śaṅkara trong tướng «Ekamukha» (một mặt/một phương diện), được bao quanh bởi vô số phù hiệu—cả Rudra (Śaiva) lẫn Vaiṣṇava—từng nghìn từng nghìn.

Verse 48

अर्द्धेन वैष्णववपुर्द्धेन हरविग्रहः खगध्वजं वृषारूढं वृषध्वजम्

Nửa thân mang hình tướng Vaiṣṇava, nửa thân là hiện thể của Hara; Ngài mang cờ có dấu chim (Garuḍa) và ngự trên bò đực; chính là bậc có kỳ hiệu là bò.

Verse 49

यथा यथा त्रिनयनो रूपं धत्ते गुणाग्रणीः तथा तथा त्वजायन्त महापाशुपता गणाः

Hễ bậc Tam Nhãn—đứng đầu trong các guṇa—mang lấy hình tướng nào, thì ngay theo cách ấy, các đại Pāśupata Gaṇa liền sinh khởi.

Verse 50

ततो ऽभवच्चैकरूपी शङ्करो बहुरूपवान् द्विरूपश्चाभवद् योगी एकरूपो ऽप्यरूपवान् क्षणाच्छ्वेतः क्षणाद् रक्तः पीतो नीलः क्षणादपि

Bấy giờ Śaṅkara—tuy đồng nhất về bản thể—lại hiện ra vô số hình tướng. Vị Du-gi (Yogin) trở thành hai tướng; tuy một tướng mà cũng thành vô tướng. Trong khoảnh khắc Ngài hóa trắng; khoảnh khắc hóa đỏ; khoảnh khắc hóa vàng; và khoảnh khắc nữa lại hóa xanh.

Verse 51

मिश्रको वर्णहीनश्च महापाशुपतस्तथा क्षणाद् भवति रुद्रेन्द्रः क्षणाच्छंभुः प्रभाकरः

Ngài trở nên mang sắc thái pha trộn, lại cũng trở nên vô sắc; đồng thời Ngài trở thành Đại Pāśupata. Trong khoảnh khắc Ngài là Rudrendra, chúa tể của các Rudra; trong khoảnh khắc (Ngài là) Śambhu, đấng làm phát sinh quang huy.

Verse 52

क्षणार्द्धाच्छङ्करो विष्णुः क्षणाच्छर्वः पितामहः ततस्तदद्भुततमं दृष्ट्वा शैवादयो गणाः

Trong nửa khoảnh khắc, Śaṅkara trở thành Viṣṇu; trong một khoảnh khắc, Śarva trở thành Pitāmaha (Brahmā). Bấy giờ, thấy sự hiển hiện kỳ diệu bậc nhất ấy, các gaṇa thuộc phái Śaiva và những đoàn chúng khác…

Verse 53

अजानन्त तदैक्येन ब्रह्मविष्ण्वीशभास्करान् यदाभिन्नममन्यन्त देवेदेवं सदाशिवम्

Bấy giờ, nhờ sự chứng tri về tính nhất như ấy, họ nhận biết chân lý: khi họ quán Brahmā, Viṣṇu, Īśa (Śiva) và Bhāskara (Thần Mặt Trời) là không sai khác, họ hiểu Sadāśiva—Thần của chư thần—chính là thực tại thần linh duy nhất.

Verse 54

तदा निर्धूतपापास्ते समजायन्त पार्षदाः तेष्वेवं धूतपापेषु अभिन्नेषु हरीश्वरः

Bấy giờ, tội lỗi của họ được phủi sạch, và họ trở thành những kẻ xứng đáng làm tùy tùng cận vệ (pārṣada). Và khi họ đã được thanh tịnh như thế, an trụ trong tính không sai khác, Hari-Īśvara (Đấng hợp nhất Hari và Śiva) liền hiển hiện giữa họ.

Verse 55

प्रीतात्मा विबभो शंशुः प्रीतीयुक्तो ऽब्रवीद् वचः परितुष्टो ऽस्मि वः सर्वे ज्ञानेनानेन सुव्रताः

Bấy giờ Śaṃśu (Śiva), lòng hoan hỷ rạng ngời; đầy tình thương, Ngài nói lời này: “Ta hoàn toàn hài lòng với tất cả các ngươi, hỡi những người giữ giới nguyện thanh tịnh, nhờ tri kiến này.”

Verse 56

वृणुध्वं वरमानन्त्यं दास्ये वो मनसेप्सितम् ऊचुस्ते देहि भगवन् वरमस्माकमीश्वर भिन्नदृष्ट्युद्भवं पापं यत्तद् भ्रंशं प्रयातु नः

Ngài phán: “Hãy chọn một ân huệ vô tận; Ta sẽ ban điều tâm các ngươi mong muốn.” Họ thưa: “Xin ban cho chúng con một ân huệ, bậc Thế Tôn, đấng Tự Tại: nguyện tội lỗi phát sinh từ những quan kiến chia rẽ—cùng mọi sa đọa do nó gây ra—đều lìa khỏi chúng con.”

Verse 57

पुलस्त्य उवाच बाढमित्यब्रवीच्छर्वश्चक्रे निर्धूतकल्पषान् संपरिष्वजताव्यक्तस्तान् सर्वान् गणयूथपान्

Pulastya nói: Śarva đáp: “Được vậy,” rồi khiến họ sạch hết tội lỗi. Đấng Vô Hiển bèn ôm lấy tất cả những vị thủ lĩnh của các Gaṇa ấy.

Verse 58

इति विभुना प्रणतार्तिहरेण गणपतयो वृषमेघरथेन श्रुतिगदितानुगमेनेव मन्दरं गिरिमवतत्य समध्यवसन्तम्

Như vậy, nhờ Đấng Toàn Năng—bậc trừ khổ cho người cúi lạy—đấng có cỗ xe như bò đực và như mây, các thủ lĩnh Gaṇa, như thể thuận theo điều Veda đã tuyên thuyết, đã xuống núi Mandara và an trú tại đó.