Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 37

Devanagari script

प्रमंथुर इति ख्यातं प्रमोदानन्दमंदिरम् । रक्षां विदधतस्तस्य बहुयत्नेन सर्वशः

Transliteration

pramaṃthura iti khyātaṃ pramodānandamaṃdiram | rakṣāṃ vidadhatastasya bahuyatnena sarvaśaḥ

Translation

Vị hộ vệ ấy được biết đến với danh hiệu Pramanthura—như một điện đường của hoan hỷ và an lạc—người đã dốc nhiều công phu mọi bề để không ngừng gìn giữ sự bảo hộ.

Word by Word

• प्रमन्थुरः: Pramanthura (name)
• प्रमन्थुरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रमन्थुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम (यक्षस्य)

• इति: thus (named)
• इति: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशक (quotative particle)

• ख्यातम्: known/called
• ख्यातम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; (मन्दिरम् इत्यस्य विशेषणम्)

• प्रमोदानन्दमन्दिरम्: the abode of delight and joy
• प्रमोदानन्दमन्दिरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रमोद (प्रातिपदिक) + आनन्द (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रमोद-आनन्दयोः मन्दिरम्/आश्रयः)

• रक्षाम्: protection/guarding
• रक्षाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• विदधतः: of (him) who was providing
• विदधतः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of (him) who is providing/performing’

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; (विदधतः इत्यस्य सम्बन्धे)

• बहुयत्नेन: with much effort
• बहुयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (बहुः यत्नः)

• सर्वशः: in every way
• सर्वशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb ‘in every way/entirely’)

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pramanthura (guardian-name within Ayodhyā narrative)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (contextual)

Visual Art Cues

Scene: The Yakṣa guardian, now famed as Pramanthura, stands at a sanctified threshold—half fierce, half benevolent—radiating an atmosphere of protected bliss while tirelessly warding off harm.

Characters & Entities

• Pramanthura
• Yakṣa (guardian, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are upheld by protective order; guardianship symbolizes the preservation of puṇya and dharmic sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Ayodhyā tīrtha complex connected with Dhana-Yakṣa and the guardian Pramanthura, near Rukmiṇī-kuṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated; the verse establishes the guardian’s name and function as part of the site’s māhātmya.