Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 25

Devanagari script

भुक्त्वा भोगान्समग्रांश्च विष्णुलोके स मोदते । लक्ष्मीकामनया तत्र स्नातव्यं च विशेषतः

Transliteration

bhuktvā bhogānsamagrāṃśca viṣṇuloke sa modate | lakṣmīkāmanayā tatra snātavyaṃ ca viśeṣataḥ

Translation

Sau khi hưởng trọn mọi lạc thú, người ấy hoan hỷ trong cõi của Viṣṇu. Và để cầu Lakṣmī—phú quý cùng ân sủng—việc tắm gội nơi ấy càng nên thực hành đặc biệt.

Word by Word

• भुक्त्वा: having enjoyed/consumed
• भुक्त्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (masculine accusative plural)

• समग्रान्: complete; all
• समग्रान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (masculine accusative plural adjective)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• विष्णुलोके: in Viṣṇu’s world
• विष्णुलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘विष्णोः लोकः’ (locative singular)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• मोदते: rejoices
• मोदते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (3rd person singular, present, middle)

• लक्ष्मीकामनया: with the desire for Lakṣmī (prosperity)
• लक्ष्मीकामनया: Karana/Hetu (Means/Motive)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + कामना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘लक्ष्म्याः कामना’ (instrumental singular: with desire for Lakṣmī)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• स्नातव्यम्: bathing should be done
• स्नातव्यम्: Vidhi (Obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (must be bathed)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक) + तस् (अव्ययप्रत्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: especially)

Speaker

Brahmā (deduced: Vaiṣṇavakhaṇḍa dialogic style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā (Sarayū-snāna within Ayodhyā-kṣetra)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at Sarayū ghāṭa in Ayodhyā at dawn, making sankalpa for Lakṣmī, entering the river for snāna; in the sky a subtle vision of Viṣṇu-loka as a promise of fruit.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Lakṣmī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha is framed as granting both worldly well-being (Lakṣmī) and transcendent destiny (Viṣṇu-loka) when approached with devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The bathing-place at Rukmiṇī-kuṇḍa in Ayodhyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna there, especially with the intention of Lakṣmī-kāmanā (seeking prosperity/grace).