Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

चण्डोनाम गणो देवि तेन चाराधितं पुरा । दिव्याब्दानां सहस्रं तु तेन चण्डेश्वरं स्मृतम्

Transliteration

caṇḍonāma gaṇo devi tena cārādhitaṃ purā | divyābdānāṃ sahasraṃ tu tena caṇḍeśvaraṃ smṛtam

Translation

Ô Nữ Thần, thuở xưa nơi ấy được một gaṇa tên Caṇḍa phụng thờ. Và vì người ấy, suốt một nghìn năm của chư thiên, nơi ấy được ghi nhớ là “Caṇḍeśvara”.

Word by Word

• चण्डः: Caṇḍa
• चण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle) — 'named'

• गणः: a gaṇa/attendant
• गणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• आराधितम्: was worshipped
• आराधितम्: Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: आ + राध् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicate in passive)

• पुरा: formerly/once
• पुरा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• दिव्याब्दानाम्: of divine years
• दिव्याब्दानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दिव्य + अब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle) — contrast/emphasis

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• चण्डेश्वरम्: Caṇḍeśvara
• चण्डेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चण्ड + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• स्मृतम्: was remembered/called
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विधेय-विशेषण (predicate)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Caṇḍeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A fierce yet devoted gaṇa named Caṇḍa performs prolonged worship before a radiant liṅga; the place becomes known as Caṇḍeśvara, with celestial time (divyābdas) indicated by cosmic motifs.

Characters & Entities

• Caṇḍa (gaṇa)
• Caṇḍeśvara
• Bhairaveśvara
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred names are rooted in exemplary worship; devotion leaves a lasting imprint on a place’s identity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhairaveśvara, remembered in earlier tradition as Caṇḍeśvara, in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription; it records a precedent of ārādhana (propitiatory worship) by the gaṇa Caṇḍa.