Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

रुद्राणामादिदेवोऽसौ पूर्वं सोमेश्वरः प्रिये । भूतेश्वरेति नाम्ना वै पूजयेत्तं विधानतः

Transliteration

rudrāṇāmādidevo'sau pūrvaṃ someśvaraḥ priye | bhūteśvareti nāmnā vai pūjayettaṃ vidhānataḥ

Translation

Hỡi người yêu dấu, vị thần ấy là đấng nguyên sơ trong hàng các Rudra; thuở trước được gọi là Someśvara. Người ta nên thờ phụng Ngài đúng theo nghi lễ, xưng danh là “Bhūteśvara”.

Word by Word

• रुद्राणाम्: of the Rudras
• रुद्राणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• आदिदेवः: the primeval deity
• आदिदेवः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: आदि + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (‘आदिः देवः’); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• असौ: that (one)
• असौ: Karta (कर्ता/Apposition)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (demonstrative pronoun)

• पूर्वम्: formerly; first
• पूर्वम्: Adhikarana (अधिकरण/Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययभाव)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• सोमेश्वरः: Someśvara (Lord of Soma)
• सोमेश्वरः: Karta (कर्ता/Predicate noun)
• Type: Noun
• Root: सोम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सोमस्य ईश्वरः’); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रिये: O dear (one)
• प्रिये: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• भूतेश्वर: Bhūteśvara
• भूतेश्वर: Karma (कर्म/Name as object of ‘by the name’)
• Type: Noun
• Root: भूत + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘भूतानाम् ईश्वरः’); पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचन (नामरूपम्)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-अव्ययम् (quotative)

• नाम्ना: by the name
• नाम्ना: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्ययम्

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• विधानतः: according to the prescribed rite
• विधानतः: Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम् (ablatival adverb: ‘according to rule’)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhūteśvara (Someśvara-smṛta)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Unspecified beloved interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A prominent Śiva-liṅga shrine by the coast: the deity honored as Bhūteśvara, with an inscription or oral remembrance that he was formerly called Someśvara; devotees perform orderly pūjā under priestly guidance.

Characters & Entities

• Rudra
• Someśvara
• Bhūteśvara
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Correct naming and correct ritual (vidhi) align the devotee with the deity’s revealed form and grant spiritual efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhūteśvara (formerly Someśvara) in Prabhāsa Kṣetra, introduced as the first focus of the Rudra pilgrimage.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjā) of the deity specifically by the name Bhūteśvara, following prescribed ritual procedure (vidhi).