Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

आत्मा चेति क्रमाज्ज्ञेया रुद्राधिपतयः क्रमात् । तेषां यात्रां क्रमाद्वक्ष्ये सर्वप्राणिहिताय वै

Transliteration

ātmā ceti kramājjñeyā rudrādhipatayaḥ kramāt | teṣāṃ yātrāṃ kramādvakṣye sarvaprāṇihitāya vai

Translation

Và Ātman cần được nhận biết là phần kế tiếp theo thứ tự; cũng vậy, các bậc chủ tể mang hình thái Rudra theo đúng trình tự. Ta sẽ mô tả lộ trình hành hương của họ theo thứ tự, vì lợi ích cho mọi loài hữu tình.

Word by Word

• आत्मा: the Self; Ātmā
• आत्मा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• इति: thus; as (named)
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्ति-अव्ययम् (quotative particle)

• क्रमात्: in order; step by step
• क्रमात्: Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे (in the sense of 'in order/stepwise')

• ज्ञेयाः: to be known
• ज्ञेयाः: Karma (कर्म/Predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञा (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय) → ज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: यत्-प्रत्ययान्तः भाव्य/विधेय-विशेषणम् (gerundive/‘to be known’); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• रुद्राधिपतयः: lords of the Rudras
• रुद्राधिपतयः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (rudrāṇām adhipatayaḥ); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• क्रमात्: in sequence
• क्रमात्: Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्

• यात्राम्: pilgrimage; journey (rite)
• यात्राम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• क्रमात्: in order
• क्रमात्: Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे

• वक्ष्ये: I shall tell
• वक्ष्ये: Karta (कर्ता/Speaker)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सर्वप्राणिहिताय: for the benefit of all beings
• सर्वप्राणिहिताय: Sampradana (सम्प्रदान/Beneficiary)
• Type: Noun
• Root: सर्व + प्राणि + हित (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुषसमासार्थः (‘for the welfare of all beings’); नपुंसकलिङ्गे हित-शब्दः, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)

Speaker

Śiva (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ekādaśa-Rudra-yātrā (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Unspecified beloved interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A conceptual map unfolds: eleven stations presided over by Rudra-lords, arranged in a clockwise circuit; the final station shines as Ātman, suggesting both pilgrimage route and inner ascent.

Characters & Entities

• Ātman
• Rudra
• Rudrādhipati
• Yātrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is presented as a structured spiritual practice aligned with cosmic principles, undertaken for universal welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, where the Rudra-related yātrā is to be performed in an ordered manner.

What ritualistic prescription is mentioned?

An ordered yātrā (sequential visitation) to the Rudra shrines is prescribed; details follow in subsequent verses.