Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ततस्त ऋषयः सर्वे विध्वस्ताश्रममण्डलाः । शरणं चैव संप्राप्ता देवदेवं तु केशवम् । अजेयं तं तु संज्ञात्वा तुष्टुवुर्गरुडध्वजम्

Transliteration

tatasta ṛṣayaḥ sarve vidhvastāśramamaṇḍalāḥ | śaraṇaṃ caiva saṃprāptā devadevaṃ tu keśavam | ajeyaṃ taṃ tu saṃjñātvā tuṣṭuvurgaruḍadhvajam

Translation

Bấy giờ, tất cả các hiền triết—có khu am thất đã bị tàn phá—đến nương tựa Keśava, Đấng Thần của chư thần; biết Ngài là bất khả chiến bại, họ ca tụng Chúa có cờ hiệu Garuḍa.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (then/from there)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (ऋषयः)

• विध्वस्ताश्रममण्डलाः: whose hermitage-precincts were destroyed
• विध्वस्ताश्रममण्डलाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विध्वस्ताश्रममण्डल (प्रातिपदिक; विध्वस्त (वि + √ध्वंस् + क्त) + आश्रममण्डल)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्तान्त-विशेषण

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थे कर्म (object of motion)

• च: and
• च: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)

• संप्राप्ताः: approached/reached
• संप्राप्ताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम् + प्र + √आप् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) कर्तरि-प्रयोगार्थ (intransitive perfective)

• देवदेवम्: the god of gods
• देवदेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवदेव (प्रातिपदिक; देव + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अन्वय/विरोधार्थक-अव्यय (particle)

• केशवम्: Keśava (Viṣṇu)
• केशवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अजेयम्: unconquerable
• अजेयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अजेय (प्रातिपदिक; नञ् + जेय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (तम्)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अन्वयार्थक-अव्यय (particle)

• संज्ञात्वा: having known/recognizing
• संज्ञात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + √ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• तुष्टुवुः: praised
• तुष्टुवुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• गरुडध्वजम्: the one whose banner is Garuḍa
• गरुडध्वजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गरुडध्वज (प्रातिपदिक; गरुड + ध्वज)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपाधि-विशेष्य (epithet)

Speaker

Narrator (within Prabhāsakṣetra Māhātmya; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic framing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A procession of sages with matted hair and deer-skins, carrying waterpots and prayer beads, approach a radiant Keśava with Garuḍa-banner; the ruined hermitage landscape recedes behind them.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Keśava
• Garuḍadhvaja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In times of devastation, śaraṇāgati—seeking refuge in the Supreme—becomes the dharmic response.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where the sages’ crisis and their refuge in Keśava unfold.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praise (stuti) and surrender to the deity are implied; no specific vrata/dāna/snānā is stated.