Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

केदारेश्वरसांनिध्ये नातिदूरे व्यवस्थितम् । पूजयते त्तद्विधानेन क्षीरस्नानादिभिः क्रमात् । यात्राफलमभिप्रेप्सुः प्रेत्य स्वर्गफलाय वै

Transliteration

kedāreśvarasāṃnidhye nātidūre vyavasthitam | pūjayate ttadvidhānena kṣīrasnānādibhiḥ kramāt | yātrāphalamabhiprepsuḥ pretya svargaphalāya vai

Translation

Liṅga ấy ở không xa, gần thánh địa Kedāreśvara. Hãy thờ phụng đúng nghi quỹ, theo thứ tự bắt đầu bằng lễ tắm sữa và các phẩm vật khác. Người cầu quả báo của cuộc hành hương, sau khi qua đời sẽ đạt phúc báo cõi trời.

Word by Word

• केदारेश्वरसांनिध्ये: in the proximity of Kedāreśvara
• केदारेश्वरसांनिध्ये: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: केदारेश्वर (प्रातिपदिक) + सान्निध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे—‘in the vicinity of Kedāreśvara’

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक-निपात (negation)

• अतिदूरे: very far away
• अतिदूरे: Adhikarana (Location)
• Type: Adjective
• Root: अतिदूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे (locative)

• व्यवस्थितम्: situated
• व्यवस्थितम्: Karma/Adhikarana-Qualifier
• Type: Adjective
• Root: वि-अव-स्था (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); अत्र लिङ्गम्-विशेषणम्—‘situated’

• पूजयते: worships
• पूजयते: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of that’ (विधानस्य)

• विधानेन: by the prescribed method
• विधानेन: Karana (Means)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणार्थे—‘by the prescribed procedure’

• क्षीरस्नानादिभिः: with milk-bathing and the like
• क्षीरस्नानादिभिः: Karana (Means)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘with milk-bathing etc.’

• क्रमात्: in sequence
• क्रमात्: Prakara (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः—‘in due order/gradually’

• यात्राफलम्: the fruit of pilgrimage
• यात्राफलम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अभिप्रेप्सुः: desiring to obtain
• अभिप्रेप्सुः: Karta (Subject)
• Type: Adjective
• Root: अभि-प्र-आप् (धातु) → प्रेप्सु (कृदन्त; desiderative participle)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; इच्छार्थक कृदन्त (प्रेप्सु)

• प्रेत्य: after death; having departed
• प्रेत्य: Kala (Subsequent time)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘having departed/after death’

• स्वर्गफलाय: for heavenly reward
• स्वर्गफलाय: Sampradana (Purpose/Recipient)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदानार्थे—‘for (attaining) the fruit of heaven’

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (indeed/assuredly)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāreśvara-sānnidhya shrine (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A small liṅga-shrine near Kedāreśvara at Prabhāsa: priests perform kṣīrābhiṣeka in sequence, with conch and lamps; pilgrims stand with folded hands seeking yātrā-phala; the sea-shore atmosphere is felt nearby.

Characters & Entities

• Kedāreśvara
• Liṅga
• Kṣīrasnāna
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage becomes spiritually potent when joined with correct worship; ordered offerings like abhiṣeka are praised as dharmic discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A liṅga shrine located near Kedāreśvara within the Prabhāsa sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā by prescribed method, including kṣīra-snāna (milk abhiṣeka) and subsequent offerings in proper sequence.