Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

एवं निवेद्य स मुनी राजपत्नीं वरानने । जगाम भवनं स्वं च आमंत्र्य वसुधाधिपम्

Transliteration

evaṃ nivedya sa munī rājapatnīṃ varānane | jagāma bhavanaṃ svaṃ ca āmaṃtrya vasudhādhipam

Translation

Báo rõ như thế cho vương phi, người nữ dung nhan đoan chính, vị hiền thánh liền từ biệt chúa tể cõi đất (nhà vua) rồi trở về nơi cư ngụ của mình.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus)

• निवेद्य: having informed
• निवेद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: नि-विद्/नि-वेद् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यबन्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular)

• राजपत्नीम्: the king's wife
• राजपत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज-पत्नी (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः पत्नी), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर-आनन (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: कर्मधारय (वरम् आननम् यस्याः), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद

• भवनम्: house
• भवनम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular)

• स्वम्: his own
• स्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (भवनम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• आमंत्र्य: having taken leave of / having addressed
• आमंत्र्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-मन्त्र् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यबन्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• वसुधाधिपम्: the lord of the earth (king)
• वसुधाधिपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसुधा-अधिप (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (वसुधायाः अधिपः), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular)

Speaker

Ṛṣi (unnamed narrator within the Prabhāsakṣetra-māhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The sage, having instructed the queen, formally takes leave of the king and walks away toward his hermitage; the palace doorway frames the transition from court to ascetic path.

Characters & Entities

• Muni (sage)
• King (vasudhādhipa)
• Queen (rājapatnī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharmic instruction is delivered with decorum; spiritual authority and royal authority interact through respectful conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Contextually Prabhāsa-kṣetra, though this verse narrates the sage’s departure.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.