Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । तच्छ्रुत्वा सा विशालाक्षी त्रपयाऽधो मुखी तथा । आसीत्तूष्णीं तदा देवी श्रुत्वा वाक्यं च तादृशम्

Transliteration

etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi | tacchrutvā sā viśālākṣī trapayā'dho mukhī tathā | āsīttūṣṇīṃ tadā devī śrutvā vākyaṃ ca tādṛśam

Translation

“Tất cả điều ấy ta đã nói cho nàng, đúng như điều nàng hỏi.” Nghe vậy, người thiếu phụ mắt rộng vì hổ thẹn mà cúi mặt; và hoàng hậu khi nghe những lời như thế liền lặng thinh.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• आख्यातम्: told/declared
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक (relative)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• परिपृच्छसि: you ask/inquire
• परिपृच्छसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-प्रच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• विशालाक्षी: the wide-eyed woman
• विशालाक्षी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशाल-अक्षि (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: बहुव्रीहि (विशाले अक्षिणी यस्याः), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular)

• त्रपया: with shame
• त्रपया: Karana (Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रपा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• अधः: down
• अधः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अधः (अव्यय)
• Form: अधोवाचक-अव्यय (downwards)

• मुखी: faced (having face)
• मुखी: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुखिन्/मुखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (सा)

• तथा: thus
• तथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus/so)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• तूष्णीम्: silently
• तूष्णीम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तूष्णीम् (अव्यय)
• Form: भाववाचक-अव्यय (adverb: silently)

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• देवी: the lady/queen
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• वाक्यम्: speech/statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• तादृशम्: such/like that
• तादृशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (वाक्यम्)

Speaker

Ṛṣi (unnamed narrator within the Prabhāsakṣetra-māhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The wide-eyed queen lowers her face in shame after the sage finishes explaining; the court becomes still, emphasizing her silence and inward resolve.

Characters & Entities

• Devī (queen)
• Viśālākṣī (epithet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthful spiritual counsel prompts humility; shame here signals awakening of conscience and readiness for dharmic change.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader narrative belongs to Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, though this verse is a dialogue reaction.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.