Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

Devanagari script

निष्कले सकले देवि स्थूले सूक्ष्मे चराचरे । न तत्पश्यामि देवेशि यत्त्वया रहितं भवेत्

Transliteration

niṣkale sakale devi sthūle sūkṣme carācare | na tatpaśyāmi deveśi yattvayā rahitaṃ bhavet

Translation

Ôi Devī—dù vô phần hay hữu phần, thô hay vi tế, động hay bất động—hỡi Nữ Chúa của chư thiên, con không thấy có điều gì có thể tồn tại mà vắng bóng Ngài.

Word by Word

• निष्कले: in the partless (aspect)
• निष्कले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: निष्कल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative (7th), Singular (अधिकरण)

• सकले: in the whole (aspect)
• सकले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative, Singular

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Vocative, Singular

• स्थूले: in the gross
• स्थूले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative, Singular

• सूक्ष्मे: in the subtle
• सूक्ष्मे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative, Singular

• चराचरे: in the moving and unmoving (world)
• चराचरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative, Singular (चर-अचरयोः समाहारः)

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय; negative particle

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), उत्तम-पुरुष, एकवचन; Present, 1st person, Singular

• देवेशि: O Lady of the gods
• देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Vocative, Singular

• यत्: which (thing)
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Nominative, Singular (सम्बन्ध-प्रत्यय)

• त्वया: by you / with you (as reference)
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental, Singular

• रहितम्: devoid (of you)
• रहितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रहित (प्रातिपदिक; कृदन्त-प्राय विशेषण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Nominative, Singular (यत् इति विशेषण)

• भवेत्: might be / could exist
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (संभावना/आज्ञा), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Optative, 3rd person, Singular

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Deveśī)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic vision: Devī’s presence is shown permeating the gross and subtle worlds—mountains, rivers, beings, atoms—while Śiva declares that nothing exists without her.

Characters & Entities

• Devī
• Īśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śakti is all-pervasive; nothing in the cosmos—subtle or gross—exists apart from the Divine Feminine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is delivered within Prabhāsa-kṣetra māhātmya, tying metaphysical insight to the sanctity of place.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it supports contemplative worship (dhyāna) on the inseparability of Śiva and Śakti.