Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावधाना वचो मम । माहात्म्यमृषितोयायाः सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

īśvara uvāca | śṛṇu devi pravakṣyāmi sāvadhānā vaco mama | māhātmyamṛṣitoyāyāḥ sarvapātakanāśanam

Translation

Īśvara phán: Hãy lắng nghe, hỡi Devī; ta sẽ giảng nói—hãy chú tâm vào lời ta—về đại công đức của Ṛṣitoyā, đấng tiêu trừ mọi tội lỗi.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (the Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I will explain
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्/future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सावधाना: attentive
• सावधाना: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: स-अवधान (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, एकवचन; संबोधनार्थे (addressing Devi)

• वचः: words / speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• माहात्म्यम्: glory / greatness
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ऋषितोयायाः: of Ṛṣitoyā
• ऋषितोयायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ऋषितोया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-पातक-नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वेषां पातकानां नाशनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (माहात्म्यम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ṛṣitoyā

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara begins his discourse: a calm, authoritative teaching posture; Devī attentive, seated slightly lower, indicating śiṣya-bhāva; the aura of purification around the mention of Ṛṣitoyā.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Ṛṣitoyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred rivers and tīrthas are portrayed as instruments of purification when approached with faith and attentive listening to dharma-teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ṛṣitoyā—its māhātmya is explicitly introduced as ‘sarva-pātaka-nāśana’ (destroying all sins).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated here; it serves as the narrative preface to the tīrtha’s sin-destroying power.