Adhyaya 285
Chương này là cuộc đối thoại thần học giữa Śiva và Devī, được lồng trong hành trình thăm các thánh địa (tīrtha). Īśvara chỉ Devī đến sông Nyanku-matī và những điểm linh thiêng liên hệ: làm lễ Gayā-śrāddha tại tīrtha tối thắng Goṣpada, chiêm bái Varāha, tiến đến nơi ngự của Hari, kính lễ các Mẫu thần (Mātṛs), rồi tắm tại chỗ hợp lưu sông–biển. Câu chuyện tiếp tục hướng đông đến āśrama thần diệu của hiền thánh Agastya, được nêu rõ là nơi “trừ đói” (kṣudhā-hara) và tẩy tội, nằm trên bờ sông Nyanku-matī êm đẹp. Devī hỏi vì sao Vātāpi bị khuất phục và điều gì khiến Agastya nổi giận; Īśvara kể lại tích Ilvala–Vātāpi: hai anh em quỷ dùng lòng hiếu khách giả trá để giết hại các brāhmaṇa nhiều lần, khiến họ phải tìm đến Agastya cầu hộ trì. Tại Prabhāsa, Agastya đối diện bọn quỷ, ăn Vātāpi đã được nấu trong hình dạng con cừu, phá tan mưu kế hồi sinh, rồi thiêu Ilvala thành tro. Ngài trao lại vùng đất được phục hồi, giàu của cải cho các brāhmaṇa, nên địa danh gắn với ý nghĩa “diệt đói”. Vì việc ăn một ác quỷ được xem là phát sinh một thứ uế nhiễm đặc thù, Gaṅgā được thỉnh đến để thanh tịnh Agastya; bà an trụ tại đó và linh miếu mang danh Gaṅgeśvara. Kết chương khẳng định công đức thánh địa: chiêm bái Gaṅgeśvara, thực hành tắm gội, bố thí và trì tụng (japa) sẽ giải trừ tội do “thọ thực điều cấm”, nhấn mạnh sự sám hối nhờ nơi chốn, nghi lễ và chánh niệm tưởng niệm.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुनर्न्यंकुमतीं नदीम् । तत्र कृत्वा गयाश्राद्धं गोष्पदे तीर्थ उत्तमे
Đức Īśvara phán: “Rồi này Đại Nữ Thần, hãy lại đến sông Nyaṅkumatī. Tại bến thánh tối thắng mang tên Goṣpada, sau khi cử hành nghi lễ Gayā-śrāddha (cúng tổ tiên), người ấy sẽ được công đức lớn.”
Verse 2
ततः पश्येद्वराहं तु तस्माद्धरिगृहं व्रजेत् । तत्र मातृस्तु संपूज्य स्नात्वा सागरसंगमे
Rồi hãy chiêm bái Varāha; từ đó hãy đến đền thờ của Hari. Tại nơi ấy, sau khi cung kính phụng thờ các Mẫu Thần (Mātṛ) và tắm gội nơi hợp lưu với biển cả, người ấy được thanh tịnh.
Verse 3
न्यंकुमत्यर्णवोपेते ततः पूर्वमनु व्रजेत् । अगस्तेराश्रमं दिव्यं क्षुधाहरमितिस्मृतम्
Rồi, gần nơi sông Nyaṅkumatī hòa vào biển cả, hãy tiến về phương đông và đến ẩn viện rực sáng của hiền thánh Agastya, được ghi nhớ là “đấng trừ diệt cơn đói”.
Verse 4
यत्रेल्वलं च वातापिं संहृत्य भगवान्मुनिः । मुक्त्वाऽपद्भ्यो ब्राह्मणांश्च तेभ्यः स्थानं ततो ददौ
Tại đó, bậc hiền thánh đầy phúc đức đã diệt trừ Ilvala và Vātāpi; rồi giải cứu các bà-la-môn khỏi tai ương, và ban cho họ một chốn cư trú an ổn.
Verse 5
अगस्त्याश्रममेतद्धि अगस्तिप्रियमुत्तमम् । न्यंकुमत्यास्तटे रम्ये सर्वपातकनाशने
Quả thật, đây chính là ẩn viện của Agastya—nơi tối thượng, vô cùng thân ái với Ngài—trên bờ sông Nyaṅkumatī xinh đẹp, dòng sông diệt trừ mọi tội lỗi.
Verse 6
देव्युवाच । अगस्तिनेह वातापिः किमर्थमुपशामितः । अत्र वै किंप्रभावश्च स दैत्यो ब्राह्मणांतकः । किमर्थं चोद्गतो मन्युरगस्तेस्तु महात्मनः
Nữ Thần thưa rằng: “Vì sao tại đây Agastya đã hàng phục Vātāpi? Nơi này có uy lực đặc biệt gì, khi ác quỷ ấy vốn là kẻ sát hại các bà-la-môn? Và vì cớ gì cơn phẫn nộ lại khởi lên trong bậc đại hồn Agastya?”
Verse 7
ईश्वर उवाच । इल्वलो नाम दैत्येन्द्र आसीद्वै वरवर्णिनि । मणिमत्यां पुरा पुर्यां वातापिस्तस्य चानुजः
Īśvara phán: “Hỡi người đẹp, thuở xưa có một chúa tể loài quỷ tên là Ilvala, ở thành Maṇimatī; và Vātāpi là em trai của hắn.”
Verse 8
स ब्राह्मणं तपोयुक्तमुवाच दितिनंदनः । पुत्र मे भगवन्नेकमिंद्रतुल्यं प्रयच्छतु
Bấy giờ, con trai của Diti thưa với vị bà-la-môn đầy khổ hạnh: “Bạch đấng tôn kính, xin ban cho tôi một người con—một người ngang hàng Indra.”
Verse 9
तस्मिन्स ब्राह्मणो नैच्छत्पुत्रं दातुं तथाविधम् । चुक्रोध दितिजस्तस्य ब्राह्मणस्य ततो भृशम्
Nhưng vị bà-la-môn ấy không muốn ban cho một người con như thế. Bấy giờ Daitya kia nổi giận dữ dội đối với vị bà-la-môn ấy.
Verse 10
प्रभासक्षेत्रमासाद्य स दैत्यः पापबुद्धिमान् । मेषरूपी च वातापिः कामरूपोऽभवत्क्षणात्
Đến thánh địa Prabhāsa, Daitya tâm địa tội lỗi ấy—Vātāpi, kẻ có thể biến hình theo ý—lập tức hóa thành hình con cừu đực.
Verse 11
संस्कृत्य भोजयेत्तत्र विप्रान्स च जिघांसति । समा ह्वयति तं वाचा गतं चैव ततः क्षयम्
Tại đó, hắn chuẩn bị vật cúng và cho các Bà-la-môn ăn, nhưng hắn có ý định giết họ. Sau đó, hắn dùng lời gọi người kia quay lại, và nạn nhân thực sự đi đến chỗ diệt vong.
Verse 12
स पुनर्देहमास्थाय जीवन्स्म प्रत्यदृश्यत । ततो वातापिरपि तं छागं कृत्वा सुसंस्कृतम् । ब्राह्मणं भोजयित्वा तु पुनरेव समाह्वयत्
Hắn lại mang lấy thân xác và được nhìn thấy còn sống một lần nữa. Rồi Vatapi cũng vậy, biến thành con dê được chế biến kỹ lưỡng, và sau khi cho Bà-la-môn ăn, lại được gọi quay về.
Verse 13
स तस्य पार्श्वं निर्भिद्य ब्राह्मणस्य महात्मनः । वातापिः प्रहसंस्तत्र निश्चक्राम द्विजोदरात्
Xé toạc sườn của vị Bà-la-môn đại lượng ấy, Vatapi—vừa cười ở đó—vừa lao ra khỏi bụng của người hai lần sinh.
Verse 14
एवं स ब्राह्मणान्देवि भोजयित्वा पुनःपुनः । विनिर्भिद्योदरं तेषामेवं हंति द्विजान्बहून्
Như vậy, hỡi Nữ thần, sau khi cho các Bà-la-môn ăn hết lần này đến lần khác, hắn xé toạc bụng họ; theo cách này, hắn đã giết nhiều người hai lần sinh.
Verse 15
ततो वै ब्राह्मणाः सर्वे भयभीताः प्रदुद्रुवुः । अगस्तेराश्रमं जग्मुः कथयामासुरग्रतः
Bấy giờ tất cả các Bà-la-môn, kinh hoàng vì sợ hãi, đều bỏ chạy. Họ đến tịnh xá của Agastya và trình báo mọi việc trực tiếp với ngài.
Verse 16
भगवञ्छृणु नो वाक्यमस्माकं तु भयावहम् । निमंत्रिताः स्म सर्वे वा इल्वलेन वयं प्रभो
Bạch Đấng Thế Tôn, xin lắng nghe lời chúng con, vì đối với chúng con, lời ấy đầy nỗi kinh hoàng. Muôn tâu Chúa Tể, tất cả chúng con đều đã được Ilvala mời đến.
Verse 17
अस्माकं मृत्युरूपं तद्भोजनं नास्ति संशयः । तदस्मान्रक्ष भगवन्विषण्णागतचेतसः
Bữa ăn ấy đối với chúng con chính là tử thần—không còn nghi ngờ gì. Vì thế, bạch Đấng Thế Tôn, xin che chở chúng con, những kẻ đến đây với tâm trí u sầu trong khổ não.
Verse 18
ततः प्रभासमासाद्य यत्र तौ दैत्यपुंगवौ । ब्रह्मघ्रौ पापनिरतौ ददर्श स महामुनिः
Rồi đại hiền giả đến Prabhāsa, thánh địa linh thiêng; tại đó, ngài trông thấy hai kẻ đứng đầu hàng Dānava, những kẻ sát hại Bà-la-môn, luôn đắm chìm trong tội lỗi.
Verse 19
वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषरूपं महासुरम् । उवाच देहि मे भोज्यं बुभुक्षा मम वर्तते
Thấy Vātāpi đã được sửa soạn làm món ăn, đại A-tu-la mang hình con dê, ngài nói: “Hãy cho ta đồ ăn; cơn đói đã dấy lên trong ta.”
Verse 20
इत्युक्तौ स्वागतं तत्र चक्राते मुनये तदा । भगवन्भोजनं तुभ्यं दास्येऽहं बहुविस्तरम् । कियन्मानस्तवाहारस्तावन्मानं पचाम्यहम्
Nghe ngài nói vậy, họ liền nghênh tiếp vị hiền giả. “Bạch bậc đáng tôn, con sẽ dâng ngài một bữa ăn thịnh soạn. Khẩu phần ngài bao nhiêu, con sẽ nấu đúng bấy nhiêu.”
Verse 21
अगस्त्य उवाच । अन्नं पचस्व दैत्येन्द्र किंचित्तृप्तिर्भविष्यति । एवमस्त्विति दैत्येन्द्रः पक्वमाह महामुने
Agastya nói: “Hỡi chúa tể loài Daitya, hãy nấu thức ăn; ắt sẽ có chút thỏa mãn.” Daitya-chúa đáp: “Xin vâng,” rồi thưa với bậc đại hiền: “Đã nấu chín rồi.”
Verse 22
आस्यतामासनमिदं भुज्यतां स्वेच्छया मुने । इत्युक्तोऽघोरमंत्रं स जपन्कल्पांतकारकम् । धुर्यासनमथासाद्य निषसाद महामुनिः
“Xin ngồi trên chỗ ngồi này, bạch hiền giả; hãy dùng bữa tùy ý.” Được nói như vậy, bậc đại hiền vừa niệm Aghora-mantra—uy lực có thể tiêu diệt cả vào lúc tận kiếp—vừa tiến đến tòa ngồi tôn quý và an tọa.
Verse 23
तं पर्यवेषद्दैत्येंद्र इल्वलः प्रहसन्निव । शतहस्तप्रमाणेन राशिमन्नस्य सोऽकरोत्
Bấy giờ Ilvala, chúa tể Daitya, hầu bậc ấy—mỉm cười như đùa cợt—và chất một đống thức ăn rộng đến trăm gang tay.
Verse 24
ततो हष्टमनाऽगस्त्यः प्राग्रसत्कवलद्वयम् । रूपं कृत्वा महत्तद्वद्यद्वत्सागरशोषणे
Rồi Agastya, lòng hoan hỷ, trước hết nuốt hai miếng—hóa thân thành hình tướng vĩ đại, như khi ngài từng uống cạn đại dương.
Verse 25
समस्तमेव तद्भोज्यं वातापिं बुभुजे ततः । भुक्तवत्यसुरो ह्वानमकरोत्तस्य इल्वलः
Rồi ngài ăn trọn cả bữa ấy—kể cả Vātāpi. Khi Asura đã bị nuốt, Ilvala liền gọi hắn (bảo hãy bước ra).
Verse 26
ततोऽसौ दत्तवानन्नमगस्त्यस्य महात्मनः । भस्मीचकार सर्वं स तदन्नं च सदानवम्
Bấy giờ, sau khi bữa ăn đã được dâng lên cho bậc đại hồn Agastya, ngài liền thiêu thành tro tất cả—cả món ăn ấy lẫn Dānava ẩn trong đó.
Verse 27
इल्वलं क्रोधमुष्ट्या तु भस्मीचक्रे महामुनिः । ततो हाहारवं कृत्वा सर्वे दैत्या ननंशिरे
Rồi bậc đại hiền giả dùng nắm tay giận dữ đánh một đòn, thiêu Ilvala thành tro. Khi ấy, kêu lên “Than ôi!”, hết thảy các Daitya đều bỏ chạy.
Verse 28
ततोऽगस्त्यो महातेजा आहूय द्विजपुंगवान् । तत्स्थानं च ददौ तेभ्यो दैत्य्रानां द्रव्यपूरितम्
Bấy giờ, hiền thánh Agastya rực rỡ uy quang liền triệu thỉnh các bậc tối thượng trong hàng nhị sinh (Bà-la-môn), và ban cho họ nơi ấy—chốn chất đầy tài vật của loài quỷ thần.
Verse 29
क्षुधा हृता ततो देवि तत्रागस्त्यस्य दानवैः । तेन क्षुधा हरंनाम स्थानमासीद्विजन्मनाम्
Ôi Nữ Thần, tại nơi ấy bọn Dānava đã làm tiêu tan cơn đói của Agastya; vì thế, chốn ấy được hàng nhị sinh gọi là “Kṣudhā-hara” — “Đấng trừ đói”.
Verse 30
तस्य पश्चिमभागे तु नातिदूरे व्यवस्थितम् । गंगेश्वरमिति ख्यातं गंगया यत्प्रतिष्ठितम्
Ở phía tây của nơi ấy, không xa, có một thánh điện nổi danh là Gaṅgeśvara, do Nữ Thần sông Hằng (Gaṅgā) thiết lập tại đó.
Verse 31
वातापिभक्षणेपूर्वमगस्त्येन महात्मना । दैत्यसंभक्षणोत्पन्नसर्वपातकशुद्धये । समाहूता महादेवि गंगापातकनाशिनी
Trước khi bậc đại hồn Agastya ăn Vātāpi, ô Đại Nữ Thần, Ngài đã thỉnh mời Gaṅgā—Đấng diệt trừ tội lỗi—để tẩy sạch mọi lỗi lầm có thể phát sinh do việc ăn một ác quỷ.
Verse 32
ततो देवि समा याता गंगा पातकनाशिनी । शुद्धिं चकार तस्यर्षेस्तत्र स्थाने स्थिताऽभवत्
Bấy giờ, ô Nữ Thần, Gaṅgā—Đấng diệt trừ tội lỗi—đã đến; Ngài thanh tịnh vị hiền triết ấy và an trụ ngay tại chốn đó.
Verse 33
अगस्त्यस्याऽश्रमे रम्ये नृणां पापभयापहे । तत्र गंगेश्वरं दृष्ट्वा अभक्ष्योद्भवपातकात् । मुच्यते नात्र संदेहः स्नानदानजपादिना
Trong āśrama mỹ lệ của Agastya, nơi xua tan nỗi sợ tội lỗi cho người đời, chỉ cần chiêm bái Gaṅgeśvara là được giải thoát khỏi tội do ăn vật cấm; điều ấy không nghi ngờ—nhất là nhờ tắm gội, bố thí, trì tụng japa và các hạnh tương tự.
Verse 285
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्येऽगस्त्याश्रमगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ 285, mang tên “Sự mô tả về đại vinh quang của Gaṅgeśvara tại āśrama của Agastya,” thuộc Nyaṅkumatī Māhātmya, trong Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, thuộc quyển thứ bảy Prabhāsa Khaṇḍa của Śrī Skanda Mahāpurāṇa (81.000 câu kệ).