Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा । रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहसमावृताम्

Transliteration

tato'bravīnmahīpālaṃ cyavano bhārgavastadā | rūpaudāryasamāyuktāṃ lobhamohasamāvṛtām

Translation

Rồi Cyavana Bhārgava nói với nhà vua, rằng nàng tuy có sắc đẹp và đức độ, nhưng lại bị che phủ bởi tham lam và mê muội.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Sambandha (Discourse marker/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् अर्थे (then/thereafter)

• अब्रवीत्: spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘said/spoke’

• महीपालम्: to the king
• महीपालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मह्याः पालः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (addressee/object of speech)

• च्यवनः: Cyavana
• च्यवनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• भार्गवः: the Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
• भार्गवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular; apposition to ‘cyavanaḥ’

• तदा: at that time
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

• रूप-औदार्य-समायुक्ताम्: endowed with beauty and generosity
• रूप-औदार्य-समायुक्ताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + औदार्य (प्रातिपदिक) + समायुक्त (कृदन्त; सम्+युज्+क्त)
• Form: समास (बहुपद-तत्पुरुष; ‘रूपेण औदार्येण च समायुक्ता’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (describing ‘duhitaraṃ’ implied)

• लोभ-मोह-समावृताम्: covered by greed and delusion
• लोभ-मोह-समावृताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोभ (प्रातिपदिक) + मोह (प्रातिपदिक) + समावृत (कृदन्त; सम्+आ+वृ+क्त)
• Form: समास (तत्पुरुष; ‘लोभेण मोहेन च समावृता’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

Speaker

Cyavana (Bhārgava ṛṣi)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: māhātmya audience

Visual Art Cues

Scene: The sage Cyavana addresses the king with calm authority, describing the maiden’s mixed nature—radiant beauty and graciousness veiled by greed and delusion—while the king listens attentively.

Characters & Entities

• Cyavana
• Śaryāti
• Sukanyā (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer virtues can be obscured by inner faults; dharma requires removing lobha and moha through guidance and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is embedded in Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, where sacred context supports moral purification.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an ethical characterization preparing the resolution.