Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः । क्षामकण्ठश्च ब्रह्मर्षिस्तपोबलसमन्वितः

Transliteration

tāṃ paśyamāno vijane sa reme paramadyutiḥ | kṣāmakaṇṭhaśca brahmarṣistapobalasamanvitaḥ

Translation

Nhìn nàng nơi chốn vắng, bậc rạng ngời ấy hoan hỷ. Vị Brahmarṣi—cổ gầy nhưng đầy sức mạnh do khổ hạnh—cũng hiện diện tại đó.

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पश्यमानः: seeing; while looking at
• पश्यमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पश्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पश्/√दृश् ‘to see’ शानच्-प्रत्ययः, आत्मनेपदी)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; वर्तमानकाले कृदन्तः (present participle)

• विजने: in a lonely place
• विजने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• रेमे: enjoyed; sported
• रेमे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• परम-द्युतिः: one of supreme splendor
• परम-द्युतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (परमा द्युतिः यस्य)

• क्षाम-कण्ठः: one with a thin/wan neck
• क्षाम-कण्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षाम (प्रातिपदिक) + कण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (क्षामः कण्ठः यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• ब्रह्मर्षिः: a brahmarṣi (great seer)
• ब्रह्मर्षिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (ब्रह्मणः/ब्रह्मविदां ऋषिः)

• तपः-बल-समन्वितः: endowed with ascetic power and strength
• तपः-बल-समन्वितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+अनु+√इ ‘to be endowed’ क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (तपसा बलेन च समन्वितः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Bhārgava presence)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A radiant, emaciated-throated Brahmarṣi endowed with tapas beholds the maiden in solitude and feels delight; the scene is charged—tejas and temptation in a sacred grove.

Characters & Entities

• Bhārgava (Cyavana)
• Sukanyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer frailty can conceal immense spiritual potency; tapas is portrayed as a real force shaping events.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya foregrounds the presence of powerful sages and karmic consequences.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse highlights the nature of a tapasvī rather than a specific rite.