Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

Devanagari script

शुनोमुख उवाच । वेदान्स पठतु न्यायाद्गृहस्थः स्यात्प्रियातिथिः । सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः

Transliteration

śunomukha uvāca | vedānsa paṭhatu nyāyādgṛhasthaḥ syātpriyātithiḥ | satyaṃ vadatu cājasraṃ bisastainyaṃ karoti yaḥ

Translation

Śunomukha nói: “Kẻ phạm bisastainya (trộm cọng sen) lại (trớ trêu thay) trở thành người gia chủ, tụng đọc Veda đúng phép, được khách quý mến như chủ nhà hiếu khách, và luôn nói lời chân thật.”

Word by Word

• शुनोमुखः: Śunomukha (name)
• शुनोमुखः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुनः + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शुनः मुखम् इव/शुनोमुखः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• वेदान्: the Vedas
• वेदान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• पठतु: let (him) recite
• पठतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• न्यायात्: according to proper rule/justice
• न्यायात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: न्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ (by reason of/according to)

• गृहस्थः: a householder
• गृहस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृहस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रियातिथिः: one who is dear to guests / hospitable
• प्रियातिथिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय + अतिथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (प्रियः अतिथिः/अतिथिप्रियः)

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• वदतु: let (him) speak
• वदतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• अजस्रम्: unceasingly, always
• अजस्रम्: Adhikarana (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: अजस्र (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• बिसस्तैन्यम्: theft of lotus-stalks
• बिसस्तैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बिस + स्तैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• करोति: does/commits
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• यः: he who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

Speaker

Śunomukha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ (assembled sages)

Visual Art Cues

Scene: A dog-faced ascetic-speaker (Śunomukha) addresses seated sages in a lotus-pond hermitage near the sea-coast of Prabhāsa; the speech carries an ironic moral twist about ‘lotus-stalk theft’ and virtues of a householder.

Characters & Entities

• Śunomukha
• Veda
• Gṛhastha
• Atithi
• Satya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

As transmitted here, it unexpectedly lists virtues; this may indicate an ironic turn, a contrasting statement, or a manuscript variation within the sequence of sin-fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage belongs to the Prabhāsa-kṣetra Māhātmya; this verse itself highlights gṛhastha virtues rather than naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Veda study ‘according to rule’ and sustained truth-speaking are mentioned as practices, though framed within the bisastainya refrain.