Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

एवमुक्तः स वै विप्रः करोत्येवाभिवादनम् । न वर्णावरजं वेत्ति बालभावाद्वरानने

Transliteration

evamuktaḥ sa vai vipraḥ karotyevābhivādanam | na varṇāvarajaṃ vetti bālabhāvādvarānane

Translation

Được dạy như vậy, cậu bé quả thật đã đảnh lễ. Nhưng vì còn thơ dại, hỡi người đẹp, cậu không hiểu thứ bậc đúng đắn về sự tôn kính giữa các varṇa.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus)

• उक्तः: having been told/addressed
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सः इति) विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• विप्रः: the Brahmin
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; (सः इत्यस्य अप्पोजिशन)

• करोति: does/performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• एव: just/indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (only/just)

• अभिवादनम्: salutation
• अभिवादनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभि+वद् (धातु) → अभिवादन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• वर्णावरजम्: the junior/secondary (matter) of varṇa
• वर्णावरजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक) + अवरज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्णस्य अवरजम् = younger/secondary with respect to varṇa)

• वेत्ति: knows
• वेत्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• बालभावात्: due to childishness
• बालभावात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: बालभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बालस्य भावः)

• वरानने: O fair-faced lady
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरानना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/सम्बोधन-प्रयोगः), एकवचन; कर्मधारयः (वरा आनना यस्याः)

Speaker

Narrator (addressing a listener as varānane; specific identity not explicit in this excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varānane/Bhāminī (addressed female listener within the frame narrative)

Visual Art Cues

Scene: A bark-clad brahmacārin boy offers salutations with sincere devotion yet confused etiquette; a gentle, fair-faced interlocutor is implied by the address (varānane).

Characters & Entities

• abhivādana
• varṇa
• boy

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Saṃskāra begins practice, but discernment matures gradually; dharma is learned through training and time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra; the māhātmya embeds teachings on conduct within its sacred narrative world.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhivādana is performed; the verse notes imperfect understanding due to the boy’s age.