Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

तस्मिन्कल्पे महादेवि गते संध्यांशके प्रिये । प्रथमस्य मनोश्चादौ देवि स्वायंभुवस्य हि

Transliteration

tasminkalpe mahādevi gate saṃdhyāṃśake priye | prathamasya manoścādau devi svāyaṃbhuvasya hi

Translation

Trong kiếp ấy, hỡi Mahādevī—khi phần hoàng hôn đã qua, hỡi người yêu dấu—vào buổi khởi đầu của Manu thứ nhất, chính là Svāyambhuva, hỡi Devī—

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् — ‘कल्पे’ इति

• कल्पे: in the kalpa
• कल्पे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः — महा + देवी

• गते: when (it) had passed
• गते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• संध्यांशके: in the twilight-portion (intermediate period)
• संध्यांशके: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: संध्या (प्रातिपदिक) + अंशक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः — संध्यायाः अंशकः; सति-सप्तमी सह ‘गते’

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्रथमस्य: of the first
• प्रथमस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् — ‘मनॊः’ इति

• मनोः: of Manu
• मनोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात

• आदौ: at the beginning
• आदौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अव्ययीभावार्थे

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• स्वायंभुवस्य: of Svāyambhuva
• स्वायंभुवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वायंभुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic/causal particle)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Umā)

Visual Art Cues

Scene: The narration continues: within the Vārāha Kalpa, after a twilight portion (saṃdhyāṃśa) had passed, the beginning of Svāyambhuva Manu’s era is indicated—an austere, chronological pivot.

Characters & Entities

• Mahādevī
• Svāyambhuva Manu
• Kalpa (Vārāha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching links sacred history to manvantaras and junction-times, portraying dharma as continuous across cosmic cycles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is the māhātmya context; the verse itself sets chronology rather than naming a sub-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse functions as chronological preface.