Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

सूर्यस्य तेजसो देवि मध्यभागं हि तत्स्मृतम् । सर्वं हेममयं देवि नापुण्यस्तत्र वीक्षते

Transliteration

sūryasya tejaso devi madhyabhāgaṃ hi tatsmṛtam | sarvaṃ hemamayaṃ devi nāpuṇyastatra vīkṣate

Translation

Hỡi Nữ Thần, nơi ấy được ghi nhớ là phần trung tâm của quang huy Mặt Trời. Ở đó muôn vật như bằng vàng; hỡi Devī, chẳng thấy điều bất tường nào.

Word by Word

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• तेजसः: of the radiance
• तेजसः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• मध्यभागम्: the middle portion
• मध्यभागम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मध्य-भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः (मध्यः भागः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (emphatic/causal particle)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• स्मृतम्: is considered/known
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (स्मृ धातु) → स्मृत (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; "is remembered/considered"

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• हेममयम्: made of gold
• हेममयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हेम-मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (हेमेन मयम् = made of gold)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध-निपात (negation)

• अपुण्यः: an unmeritorious (person)
• अपुण्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ-पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध (unmeritorious person)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, स्थानवाचक (locative adverb)

• वीक्षते: sees, beholds
• वीक्षते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वीक्ष् (वीक्ष् धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Skanda (deduced, Prabhāsa Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sūryakṣetra (tejas-madhya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A radiant solar field at the coast, shimmering like gold; pilgrims and sages perceive a landscape suffused with Sūrya’s central tejas, with no shadow of inauspiciousness.

Characters & Entities

• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A truly sanctified kṣetra is described as free from inauspiciousness, shining with divine purity like the Sun’s own radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arkasthala within Prabhāsa Kṣetra, praised as a Sun-associated sacred zone.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed in this verse; it primarily proclaims the site’s inherent purity and auspiciousness.