Adhyaya 134
Īśvara dạy Devī về một dòng sông tên Puṣkarāvartakā, ở phía bắc Brahmakuṇḍa và không xa, được xác lập như một điểm nghi lễ trọng yếu trong Prabhāsa-kṣetra. Một truyền tích lồng vào nhắc lại bối cảnh tế lễ xưa của Soma, khi Brahmā đến Prabhāsa liên hệ việc thiết lập Somnātha và những cam kết trước đó. Nảy sinh mối bận tâm về thời điểm hành lễ cho đúng: Brahmā được hiểu là đang đi về Puṣkara để cử hành sandhyā, còn các bậc am tường thời vận (daiva-cintaka/daivajña) nhấn mạnh rằng khoảnh khắc hiện tại là cát tường, không nên bỏ lỡ. Brahmā chuyên chú quán niệm, khiến nhiều “hiện thân Puṣkara” xuất hiện nơi bờ sông; ba vòng uốn/xoáy nước (āvarta) hình thành—bậc thượng, bậc trung và bậc hạ—tạo nên một địa thế linh thiêng ba tầng. Brahmā đặt tên dòng sông là Puṣkarāvartakā và tuyên bố danh tiếng của nó sẽ lan khắp thế gian nhờ ân phúc của Ngài. Chương này cũng nêu quả báo nghi lễ: tắm tại đây và thành kính dâng pitṛ-tarpaṇa cho tổ tiên sẽ được công đức ngang “Tam Puṣkara”; lại chỉ định thời điểm—tháng Śrāvaṇa, nửa tháng sáng, ngày trăng thứ ba—hứa ban sự thỏa mãn lâu dài cho các bậc tiền nhân (được diễn tả bằng thời lượng vô cùng rộng lớn).
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुष्करावर्तकां नदीम् । ब्रह्मकुंडादुत्तरतो नातिदूरे व्यवस्थिताम्
Īśvara phán: Bấy giờ, hỡi Mahādevī, hãy đi đến con sông mang tên Puṣkarāvartakā, nằm không xa về phía bắc của Brahmakuṇḍa.
Verse 2
पुरा यज्ञे वर्तमाने सोमस्य तु महात्मनः । ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं प्रभासं क्षेत्रमागतः
Thuở xưa, khi lễ tế (yajña) của Soma bậc đại tâm đang được cử hành, Brahmā đã đến thánh địa Prabhāsa cùng với các đoàn chư thiên.
Verse 3
सोमनाथप्रतिष्ठार्थमृक्षराजनिमंत्रितः । प्रतिज्ञातं पुरा तेन ब्रह्मणा लोककारिणा
Được vị chúa tể các vì sao thỉnh mời để thiết lập Somanātha, Brahmā—bậc làm lợi ích cho muôn thế gian—thuở xưa đã lập một lời thệ nguyện.
Verse 4
यावत्स्थास्याम्यहं मर्त्ये कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तावत्संध्यात्रयं वंद्यं नित्यमेव त्रिपुष्करे
Chừng nào ta còn ở trong cõi người vì một duyên cớ nào đó, chừng ấy mỗi ngày tại Tripuṣkara phải kính lễ và phụng thờ đủ ba thời Sandhyā.
Verse 5
एतस्मिन्नेव काले तु लग्नकाल उपस्थिते । आदिष्टं शोभनं कालं ब्राह्मणैर्दैवचिन्तकैः
Ngay chính lúc ấy, khi giờ lành (lagna) đã đến, các Bà-la-môn tinh thông điềm thiêng đã chỉ định rằng thời khắc ấy thật cát tường.
Verse 6
ततस्तं प्रस्थितं ज्ञात्वा पुष्करे तु पितामहम् । संध्यार्थं रात्रिनाथो वै वाक्यमेतदुवाच ह
Bấy giờ, hay tin Đấng Tổ Phụ (Brahmā) đã lên đường đến Puṣkara, Chúa tể của đêm (Mặt Trăng) vào lúc hành lễ Sandhyā đã cất lời như sau.
Verse 7
दैवज्ञैः कलितः काल एष एव शुभोदयः । यथा कालात्ययो न स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम्
Chính thời khắc này, theo các nhà chiêm tinh tính định, là điềm lành mở ra điều tốt đẹp; vậy hãy sắp đặt đúng phép để không xảy ra chậm trễ quá thời.
Verse 8
तं ज्ञात्वा सांप्रतं कालं ब्रह्मा लोकपितामहः । मनसा चिन्तयामास पुष्कराणि समाहितः
Biết rằng thời khắc hiện tại đã đến, Brahmā, Đấng Tổ Phụ của muôn cõi, với tâm chuyên nhất, đã quán niệm về các Puṣkara.
Verse 9
तानि वै स्मृतमात्राणि ब्रह्मणा वरवर्णिनि । प्रादुर्भूतानि तत्रैव नद्यास्तीरे सुशोभने
Hỡi phu nhân dung sắc đoan trang, chỉ vừa khi Phạm Thiên (Brahmā) khởi niệm nhớ đến, thì chúng liền hiện ra ngay tại đó, trên bờ sông mỹ lệ.
Verse 10
आवर्तास्तत्र सञ्जाता ज्येष्ठमध्यकनीयसः । अथ नामाकरोत्तस्या ब्रह्मा लोकपितामहः
Tại đó liền phát sinh ba xoáy nước—lớn, vừa và nhỏ; rồi Phạm Thiên, bậc Tổ phụ của muôn thế giới, đặt tên cho nơi (dòng sông/chốn ấy).
Verse 11
पुष्करावर्तका नाम्ना अद्यप्रभृति शोभना । नदी प्रयास्यते लोके ख्यातिं मम प्रसादतः
“Từ hôm nay trở đi, dòng sông xinh đẹp này sẽ được thế gian biết đến với danh xưng Puṣkarāvartakā; nhờ ân phúc của ta, nó sẽ đạt tiếng tăm.”
Verse 12
अत्र स्नात्वा नरो भक्त्या तर्पयिष्यति यः पितॄन् । त्रिपुष्करसमं पुण्यं लप्स्यते स तथेप्सितम्
Ai tắm tại đây với lòng sùng kính và dâng lễ tarpaṇa cho các Pitṛ (Tổ tiên), người ấy sẽ được công đức ngang với ba Puṣkara, lại đạt điều mong cầu.
Verse 13
श्रावणे शुक्लपक्षस्य तृतीयायां नरोत्तमः । यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र तृप्तिः कल्पायुतं भवेत्
Vào ngày mồng ba của nửa tháng sáng trong tháng Śrāvaṇa, hỡi bậc trượng phu ưu tú, ai dâng tarpaṇa cho các Pitṛ tại đó thì sự mãn nguyện (của các ngài) sẽ kéo dài đến mười nghìn kiếp (kalpa).
Verse 134
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करावर्तकानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa—bộ hợp tụng tám mươi mốt nghìn câu—thuộc quyển thứ bảy, Prabhāsa Khaṇḍa, phần thứ nhất, Prabhāsakṣetra Māhātmya, chương mang tên “Mô tả sự vĩ đại của sông Puṣkarāvartakā”, tức Chương 134.