Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

भोभोऽन्त्यज महाबुद्धे रक्षास्मानन्नदानतः । प्राणसंदेहमापन्नान्कृशांगान्क्षुत्प्रपीडितान्

Transliteration

bhobho'ntyaja mahābuddhe rakṣāsmānannadānataḥ | prāṇasaṃdehamāpannānkṛśāṃgānkṣutprapīḍitān

Translation

“Hỡi người bị xem là hạ tiện, bậc có tâm lớn! Xin cứu chúng tôi bằng sự bố thí thức ăn. Chúng tôi gầy mòn, bị đói hành hạ, mạng sống như đang treo trên sợi chỉ.”

Word by Word

• भोः: O!
• भोः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भोः (अव्यय/सम्बोधन-निपात)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle), पुनरुक्तिः (repetition)

• भोः: O!
• भोः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भोः (अव्यय/सम्बोधन-निपात)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle)

• अन्त्यज: O outcaste
• अन्त्यज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अन्त्यज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• महाबुद्धे: O great-minded one
• महाबुद्धे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाबुद्धि (प्रातिपदिक: महा + बुद्धि)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् बुद्धिः यस्य)

• रक्ष: protect
• रक्ष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• अन्नदानतः: because of (your) giving of food
• अन्नदानतः: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अन्नदान (प्रातिपदिक: अन्न + दान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (अन्नस्य दानम्)

• प्राणसन्देहम्: doubt about life (peril of life)
• प्राणसन्देहम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राणसन्देह (प्रातिपदिक: प्राण + सन्देह)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्राणेषु सन्देहः)

• आपन्नान्: having fallen into
• आपन्नान्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √आपद् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (अस्मान्)

• कृशाङ्गान्: thin-limbed
• कृशाङ्गान्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृशाङ्ग (प्रातिपदिक: कृश + अङ्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—कर्मधारय (कृशम् अङ्गं यस्य); विशेषणम् (अस्मान्)

• क्षुत्प्रपीडितान्: afflicted by hunger
• क्षुत्प्रपीडितान्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षुत्प्रपीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्षुत् + प्र + √पीड् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (क्षुत्या प्रपीडितः); विशेषणम् (अस्मान्)

Speaker

Ṛṣis (sages) (as quoted within Śiva’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Close-up of sages with folded hands, gaunt bodies, pleading to the householder; the emotional center is their vulnerability and the moral appeal to the ‘great-minded’ one.

Characters & Entities

• Ṛṣis (sages)
• Antyaja
• Anna-dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anna-dāna is portrayed as immediate protection of life; compassion is dharma in action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode supports the Māhātmya leading to Akṣamāleśvara/Ugraseneśvara in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Giving food (anna-dāna) as a saving, meritorious act.