Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 76

Devanagari script

प्रह्रादपुत्री या प्रोक्ता भार्या वष्टुस्तु सा स्मृता । तस्यां स जनयामास पुत्रीस्ता लोकमातरः

Transliteration

prahrādaputrī yā proktā bhāryā vaṣṭustu sā smṛtā | tasyāṃ sa janayāmāsa putrīstā lokamātaraḥ

Translation

Nàng, người được nói là ái nữ của Prahlāda, được ghi nhớ là hiền thê của Tvaṣṭṛ. Nhờ nàng, ngài sinh ra các ái nữ—những vị được tôn kính là các Mẫu Thân của muôn cõi.

Word by Word

• प्रह्रादपुत्री: Prahrāda's daughter
• प्रह्रादपुत्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रह्राद + पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रह्रादस्य पुत्री) — 'daughter of Prahrāda'

• या: who
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम — 'who'

• प्रोक्ता: is said/declared
• प्रोक्ता: Kriya (verbal predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रोक्त (कृदन्त; √वच् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — 'said/declared' (passive participle)

• भार्या: wife
• भार्या: Predicate nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'wife'

• वष्टुः: of Vaṣṭṛ
• वष्टुः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वष्टृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — 'of Vaṣṭṛ' (name/epithet)

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात — 'but/indeed'

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'she'

• स्मृता: is remembered/considered
• स्मृता: Kriya (verbal predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — 'remembered/considered' (passive sense)

• तस्याम्: in her
• तस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — 'in her'

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'he'

• जनयामास: begot/produced
• जनयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन — 'begot/produced'

• पुत्रीः: daughters
• पुत्रीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — 'daughters'

• ताः: those
• ताः: Karma (Object apposition/कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — 'those/them' (referring to daughters)

• लोकमातरः: mothers of the worlds
• लोकमातरः: Predicate nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक + मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (लोकस्य मातरः) — 'mothers of the world(s)'

Speaker

Īśvara (narrator, as indicated in nearby verses)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A divine matron-figure identified as Prahlāda’s daughter and Tvaṣṭṛ’s wife, with multiple daughter-figures emanating—symbolic ‘Mothers of the worlds’—arranged like a mandala of feminine powers.

Characters & Entities

• Prahrāda
• Tvaṣṭṛ
• Loka-mātaraḥ (World-Mothers)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames cosmic order through sacred lineage—divine roles arise within dharmic relationships and are remembered as part of Purāṇic tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is Prabhāsa-kṣetra (near Somanātha), though this verse itself focuses on mythic genealogy within that māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is narrative background within the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya.