Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

देव्युवाच । धन्याऽहं कृतपुण्याऽहं तपः सुचरितं मया । यदेष क्षेत्र महिमा महादेवान्मया श्रुतः

Transliteration

devyuvāca | dhanyā'haṃ kṛtapuṇyā'haṃ tapaḥ sucaritaṃ mayā | yadeṣa kṣetra mahimā mahādevānmayā śrutaḥ

Translation

Nữ Thần nói: Phúc thay cho Ta; công đức thay cho Ta—khổ hạnh của Ta đã được thực hành viên mãn—vì Ta đã được nghe từ Mahādeva về sự vĩ đại của thánh địa này.

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• धन्या: blessed, fortunate
• धन्या: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (अहम्)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• कृतपुण्या: one who has performed merit
• कृतपुण्या: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत-पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (अहम्); ‘कृतं पुण्यं यया सा’ बहुव्रीह्यर्थे रूढ (formally तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सुचरितम्: well-performed
• सुचरितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-चरित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तपः); ‘सु’ उपसर्गपूर्वक कर्मधारय

• मया: by me
• मया: Karana/Karta (Instrument/Agent in passive sense/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कर्तृवाचक (by me)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative)

• एषः: this
• एषः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देशवाचक विशेषण (महिमा)

• क्षेत्र: of the sacred field
• क्षेत्र: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सम्बोधन/प्रथमा-प्राय, एकवचन; यहाँ ‘क्षेत्र(स्य)’ इति षष्ठ्यर्थे समासपूर्वपदवत् (kṣetra-mahimā)

• महिमा: greatness, glory
• महिमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• महादेवात्: from Mahādeva
• महादेवात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; ‘महान् देवः’ कर्मधारय; अपादान (from Mahādeva)

• मया: by me
• मया: Karana/Karta (Instrument/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• श्रुतः: heard
• श्रुतः: Kriyāviśeṣaṇa/Predicate (Predicative participle/विधेय)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; (महिमा) इत्यस्य विधेय

Speaker

Devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī speaks with folded hands, eyes softened; the atmosphere is calm after wonder—she declares herself blessed for hearing Prabhāsa’s greatness from Mahādeva.

Characters & Entities

• Devī
• Mahādeva (Śiva)
• Kṣetra (Prabhāsa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing sacred geography and dharma from a realized source is itself tapas and becomes a cause of inner blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, whose mahimā (greatness) Devī has just heard.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the implied practice is śravaṇa (hearing) of kṣetra-māhātmya as a meritorious act.