Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 11›Shloka 169
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 169

Devanagari script

तपसि पचसि विश्वं पासि भस्मीकरोषि प्रकटयसि मयूखैर्ह्लादयतस्यंशुगर्भैः । सृजसि कमलजन्मा पालयस्यच्युताख्यः क्षपयसि च युगांते रुद्ररूपस्त्वमेकः

Transliteration

tapasi pacasi viśvaṃ pāsi bhasmīkaroṣi prakaṭayasi mayūkhairhlādayatasyaṃśugarbhaiḥ | sṛjasi kamalajanmā pālayasyacyutākhyaḥ kṣapayasi ca yugāṃte rudrarūpastvamekaḥ

Translation

Ngài nung nóng và làm cho vũ trụ chín muồi; Ngài hộ trì, và cũng thiêu thành tro bụi. Với những tia quang mang niềm hoan hỷ ẩn trong ánh sáng, Ngài hiển lộ và soi chiếu muôn loài. Ngài sáng tạo như Đấng Liên Hoa Sinh (Phạm Thiên), gìn giữ như Đấng Bất Hoại (Viṣṇu), và đến cuối kiếp tan rã như Rudra—nhưng Ngài vẫn là Một.

Word by Word
तपसिyou heat; you blaze
तपसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√तप् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पचसिyou cook; ripen
पचसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पच् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पासिyou protect
पासि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भस्मीकरोषिyou reduce to ashes
भस्मीकरोषि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभस्मी√कृ (धातु; नामधातु-प्रयोगः)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘भस्मी-करोति’ = ‘भस्मं करोति’
प्रकटयसिyou manifest; make visible
प्रकटयसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√कटय्/√कट् (धातु; causative sense)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थः ‘प्रकाशयसि/व्यक्तं करोति’
मयूखैःwith rays
मयूखैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमयूख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
ह्लादयतyou gladden; delight
ह्लादयत:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्लाद् (धातु)
Formलोट् (Imperative) वा लट्-आदेशरूप (वेद/काव्य-प्रयोग); मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; पाठभेदे ‘ह्लादयसि’ अपेक्षितम्
अस्यof this (world)
अस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन
अंशुगर्भैःwith ray-filled (warm) ones
अंशुगर्भैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअंशु-गर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारय-भावः ‘अंशवो गर्भे येषां’ = ‘अन्तर्निहित-किरणैः’
सृजसिyou create
सृजसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√सृज् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कमलजन्माlotus-born (Brahmā)
कमलजन्मा:
Karta (Apposition/कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootकमल-जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कमले जन्म यस्य’ (epithet of Brahmā)
पालयसिyou protect
पालयसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पाल् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अच्युताख्यःnamed Acyuta (Viṣṇu)
अच्युताख्यः:
Karta (Apposition/कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootअच्युत-आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘अच्युत इति आख्या यस्य’
क्षपयसिyou destroy; cause to perish
क्षपयसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षप् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थः ‘नाशयसि/क्षयं नयसि’
चand
च:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपातः
युगान्तेat the end of an age
युगान्ते:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग-अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘युगस्य अन्ते’
रुद्ररूपःin the form of Rudra
रुद्ररूपः:
Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद्र-रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः ‘रुद्रः एव रूपः’/‘रुद्रस्य रूपः’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
एकःone; alone
एकः:
Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
Speaker

Unspecified within snippet (hymnic address to Sūrya in Prabhāsa-kṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A single radiant cosmic being whose rays cook and ripen the world, protect it, and at yugānta burn it to ash; within the aura appear Brahmā on lotus, Viṣṇu as protector, and Rudra as dissolver—yet all merge into one solar brilliance.

Characters & Entities
S
Sūrya
B
Brahmā (Kamala-janman)
V
Viṣṇu (Acyuta)
R
Rudra

FAQs

The many divine functions (creation, sustenance, dissolution) are expressions of one supreme principle, praised here as Sūrya.

The praise occurs within the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, highlighting Prabhāsa as a potent field for Sūrya-bhakti and merit.

No specific rite is prescribed in this verse; it is primarily theological praise (stuti) establishing Sūrya’s cosmic sovereignty.

←Previous Verse
Next Verse→