Adhyaya 108
Īśvara dạy Devī hãy đến một liṅga tối thắng của các Vasu, ở khu vực hướng Somnātha/Īśāna, cách một quãng đã định. Liṅga ấy có bốn mặt, được chư thiên yêu kính, mang danh Pratyūṣeśvara; chỉ cần chiêm bái (darśana) cũng có thể diệt trừ đại tội, phá tan nghiệp tội tích tụ qua bảy đời. Devī hỏi Pratyūṣa là ai và liṅga được thiết lập thế nào. Īśvara kể dòng phả hệ: Dakṣa, con của Brahmā, gả các con gái (trong đó có Viśvā) cho Dharma; Viśvā sinh tám người con trai là tám Vasu: Āpa, Dhruva, Soma, Dhara, Anala, Anila, Pratyūṣa và Prabhāsa. Pratyūṣa mong có con trai, đến Prabhāsa, nhận ra đây là thánh địa viên mãn sở nguyện, bèn an lập Mahādeva và tu khổ hạnh suốt một trăm năm của chư thiên, nhất tâm thiền định. Mahādeva hoan hỷ ban cho ông người con tên Devala, được tán dương là bậc yogin tối thượng; vì thế liṅga được xưng là Pratyūṣeśvara. Chương còn nêu các bảo chứng nghi lễ: người hiếm muộn lễ bái nơi đây sẽ được dòng dõi bền lâu; thờ phụng lúc rạng đông (pratyūṣa) với lòng sùng tín kiên cố có thể tiêu trừ cả tội nặng, kể cả tội hệ Brahmahatyā. Ai cầu đủ quả báo hành hương nên bố thí bò đực (vṛṣa-dāna) và thức canh đêm Māgha kṛṣṇa caturdaśī (jāgaraṇa), được nói là cho quả như mọi bố thí và mọi tế lễ.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि वसूनां लिंगमुत्तमम् । सोमेशादीशदिग्भागे पञ्चाशद्धनुषान्तरे
Īśvara phán: Rồi này Đại Nữ Thần, hãy đi đến liṅga tối thượng của các Vasu. Nó ở về phương đông bắc tính từ Someśa, cách năm mươi tầm cung.
Verse 2
स्थितं लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं सुरप्रियम् । प्रत्यूषेश्वरनामानं महापातकनाशनम्
Này Đại Nữ Thần, tại đây đứng vững một liṅga của Đại Chúa—bốn mặt, được chư thiên yêu kính—mang danh Pratyūṣeśvara, đấng diệt trừ đại tội.
Verse 3
दर्शनात्तस्य देवस्य सप्तजन्मान्तरोद्भवम् । पापं प्रणाशमायाति सत्यंसत्यं वरानने
Chỉ cần chiêm bái Đấng ấy, tội lỗi phát sinh từ bảy đời liên tiếp liền tiêu diệt; thật vậy, thật vậy, hỡi người có dung nhan mỹ lệ.
Verse 4
देव्युवाच । कोऽसौ प्रत्यूषनामेति कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । कस्य पुत्रः स विख्यात एतन्मे वद शंकर
Nữ Thần thưa: Ai được gọi là Pratyūṣa? Liṅga này đã được an vị thế nào? Vị nổi danh ấy là con của ai? Xin hãy nói cho thiếp, hỡi Śaṅkara.
Verse 5
ईश्वर उवाच । दक्षो ब्रह्मसुतो देवि प्रजापतिरिति स्मृतः । तस्य कन्याः पुरा षष्टिर्ददौ धर्माय वै दश
Đấng Íśvara phán: Hỡi Nữ Thần, Dakṣa—con của Phạm Thiên—được ghi nhớ là một Prajāpati. Thuở xưa, trong sáu mươi người con gái của ông, ông đã gả mười người cho Thần Dharma.
Verse 6
तासां मध्ये महादेवि एका विश्वेति विश्रुता । सा धर्माच्च महादेवि अष्टावजनयत्सुतान्
Trong số ấy, hỡi Mahādevī, có một người nổi danh là Viśvā; và nàng, nhờ Dharma, hỡi Mahādevī, đã sinh ra tám người con trai.
Verse 7
आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवाऽनलोऽनिलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः
Āpa, Dhruva, Soma, Dhara, Anala, Anila, Pratyūṣa và Prabhāsa—đó là tám vị Vasu được xưng tụng.
Verse 8
तेषां मध्ये सप्तमोऽसौ प्रत्यूष इति विश्रुतः । स पुत्रकामो देवेशि प्रभासं क्षेत्रमागतः
Trong số họ, vị thứ bảy được biết đến là Pratyūṣa. Mong cầu có con trai, hỡi Nữ Chúa của chư thiên, ngài đã đến thánh địa Prabhāsa.
Verse 9
स ज्ञात्वा कामिकं क्षेत्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । तपश्चचार विपुलं दिव्यं वर्षशतं प्रिये । ध्यायन्देवं महादेवं शान्तस्तद्गतमानसः
Biết đây là thánh địa ban thành sở nguyện, ngài đã an lập Maheśvara (một liṅga) và thực hành khổ hạnh rộng lớn suốt một trăm năm thiêng, hỡi người yêu dấu—chuyên tâm quán niệm Đại Thần, an tịnh, với tâm trí hòa nhập nơi Ngài.
Verse 10
ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य भक्त्या निरञ्जनः । ददौ तस्य सुतं देवि देवलं योगिनां वरम्
Bấy giờ, Mahādeva—đấng vô cấu—hoan hỷ trước lòng sùng kính của người ấy, liền ban cho ông một người con, hỡi Nữ Thần: Devala, bậc tối thượng trong hàng yogin.
Verse 11
ततः प्रभृति देवेशि तल्लिंगस्य प्रभावतः । देवलो भगवान्योगी प्रत्यूषस्याऽभवत्सुतः
Từ đó về sau, hỡi Nữ Chúa của chư thiên, nhờ uy lực của liṅga ấy, Devala—vị yogin đáng tôn kính—đã trở thành con trai của Pratyūṣa.
Verse 12
अनेन कारणेनासौ प्रत्यूषेश्वरसंज्ञितः
Chính vì lẽ ấy, vị Chúa Tể ấy được tôn xưng với danh hiệu Pratyūṣeśvara.
Verse 13
यश्चानपत्यः पुरुषस्तं समाराधयिष्यति । तस्यान्ववाये देवेशि संततिर्न विनश्यति
Và người đàn ông nào không có con, nếu chí thành phụng thờ Ngài đúng pháp—hỡi Nữ Thần của Chúa Tể—thì trong dòng dõi người ấy, mạch nối con cháu sẽ không bị đoạn tuyệt.
Verse 14
यः प्रत्यूषे महादेवि प्रत्यूषेश्वरमुत्तमम् । पूजयिष्यति सद्भक्त्या सततं नियतात्मवान् । तस्यैष्यति क्षयं पापमपि ब्रह्मवधोद्भवम
Hỡi Đại Nữ Thần, ai vào lúc rạng đông phụng thờ Pratyūṣeśvara tối thượng với lòng sùng kính chân thành—luôn tự chế và nhiếp tâm—thì tội lỗi của người ấy sẽ bị tiêu diệt, dù là tội do sát hại bà-la-môn.
Verse 15
वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
Những ai cầu trọn vẹn quả phúc của cuộc hành hương thì ngay tại đó nên bố thí một con bò đực.
Verse 16
माघे कृष्णचतुर्द्दश्यां जागृयात्तत्र वै निशि । सर्वेषां दानयज्ञानां फलं जागरणाल्लभेत्
Vào ngày mười bốn tối (Kṛṣṇa Caturdaśī) của tháng Māgha, hãy thức canh tại đó suốt đêm; nhờ đêm thức canh ấy mà được quả của mọi bố thí và tế tự.
Verse 108
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभाससक्षेत्रमाहात्म्ये प्रत्यूषेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ một trăm lẻ tám, mang tên “Mô tả sự vĩ đại của Pratyūṣeśvara”, thuộc phần Prabhāsa Kṣetra Māhātmya thứ nhất, trong Prabhāsa Khaṇḍa thứ bảy của Śrī Skanda Mahāpurāṇa, bản Saṃhitā tám mươi mốt nghìn câu kệ.