Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

तस्मात्सर्वं प्रयत्नेन त्वमावास्यां द्विजोत्तमाः । श्राद्धं हि पितृपक्षांते कार्य्यं गोमतिसंगमे

Transliteration

tasmātsarvaṃ prayatnena tvamāvāsyāṃ dvijottamāḥ | śrāddhaṃ hi pitṛpakṣāṃte kāryyaṃ gomatisaṃgame

Translation

Vì vậy, hỡi bậc Nhị sinh tối thượng, hãy dốc hết mọi nỗ lực mà cử hành lễ Śrāddha vào ngày Amāvāsyā, lúc kết thúc Pitṛpakṣa, tại nơi hợp lưu của sông Gomatī.

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that reason
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (सर्वनाम; तद्-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव/निपातवत् प्रयोगः; अपादानार्थे (ablatival adverb)

• सर्वम्: everything; in every way (fully)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘समस्तं’ अर्थे

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• तु: indeed/then
• तु: Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• अमावास्यायाम्: on the new-moon day
• अमावास्यायाम्: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमावास्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज-उत्तम (प्रातिपदिक; द्विज + उत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संबोधनार्थे (vocative-sense)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• हि: indeed; for
• हि: Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात; हेतौ/निश्चये

• पितृपक्षान्ते: at the end of the pitṛ fortnight
• पितृपक्षान्ते: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पितृ-पक्ष-अन्त (प्रातिपदिक; पितृ + पक्ष + अन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पितॄणां पक्षः इति षष्ठी-तत्पुरुषः, तस्य अन्तः इति पुनः तत्पुरुषः

• कार्यम्: should be performed
• कार्यम्: Vidhi/Predicate (विधेय)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive) ‘कार्य’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (ought-to-be-done)

• गोमति-संगमे: at the Gomati confluence
• गोमति-संगमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोमती-संगम (प्रातिपदिक; गोमती + संगम)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; गोमत्याः संगमः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī–samudra-saṅgama (Dvārakā)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A senior brāhmaṇa instructs younger dvijas to make every effort to perform the concluding Pitṛpakṣa śrāddha at the confluence; preparations include ritual seats, darbha, vessels, and arranged food offerings on the ghāṭ.

Characters & Entities

• Dvija
• Pitṛpakṣa
• Amāvāsyā
• Śrāddha
• Gomatī-saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is fulfilled through deliberate effort and proper observance—especially in duties to the ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gomatī confluence (Gomatī–Udadhisaṅgama) within the Dvārakā sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform śrāddha at Pitṛpakṣa’s end on Amāvāsyā, specifically at the Gomatī-saṅgama.