Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

विशेषतश्च नारीभिः सपत्नीदोषहानिदम् । सुखसौभाग्यदं नित्यं तथाऽभीष्टप्रदं नृणाम्

Transliteration

viśeṣataśca nārībhiḥ sapatnīdoṣahānidam | sukhasaubhāgyadaṃ nityaṃ tathā'bhīṣṭapradaṃ nṛṇām

Translation

Đặc biệt, phụ nữ nên cầu tìm, vì điều này trừ bỏ vết nhơ và khổ não liên hệ đến người vợ chung. Nó thường hằng ban vui và phúc lộc, và cũng ban thành tựu những điều người đời mong cầu.

Word by Word

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: viśeṣatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘विशेषेण’ = especially

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)

• नारीभिः: by/for women
• नारीभिः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: nārī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)

• सपत्नी-दोष-हानि-दम्: giving removal of co-wife-related faults
• सपत्नी-दोष-हानि-दम्: Viśeṣaṇa (Adjectival predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sapatnī (प्रातिपदिक) + doṣa (प्रातिपदिक) + hāni (प्रातिपदिक) + da (√dā, धातु)
• Form: समास: तत्पुरुष (षष्ठी/सम्बन्ध-प्रधान): ‘सपत्नी-दोषस्य हानिः’ इति; ‘दम्’ = ददाति (द-प्रत्ययान्त/कृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (agreeing with implied ‘इदम्’)

• इदम्: this (thing/rite)
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• सुख-सौभाग्य-दम्: giving happiness and good fortune
• सुख-सौभाग्य-दम्: Viśeṣaṇa (Adjectival predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sukha (प्रातिपदिक) + saubhāgya (प्रातिपदिक) + da (√dā, धातु)
• Form: समास: द्वन्द्व (सुखं च सौभाग्यं च) + ‘दम्’ (द-प्रत्ययान्त/कृदन्त ‘ददाति’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (agreeing with ‘इदम्’)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: nitya (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): always/constantly

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/उपमानबोधक): likewise/also

• अभीष्ट-प्रदम्: granting what is desired
• अभीष्ट-प्रदम्: Viśeṣaṇa (Adjectival predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: abhīṣṭa (प्रातिपदिक) + prada (√dā, धातु; ‘प्र’ उपसर्ग)
• Form: समास: तत्पुरुष (कर्मधारय/उपपद-प्रधान): ‘अभीष्टं प्रददाति’ इति; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (agreeing with ‘इदम्’)

• नृणाम्: of men/people
• नृणाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: nṛ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural)

Speaker

Pulastya (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kaṭeśvara–Gaṅgeśvara (implied as the subject of the chapter’s phala)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims—women foremost—stand before the twin liṅgas; a symbolic veil of 'doṣa' dissolves; auspicious signs (mangala-kalasha, lamps, flowering bilva) surround them, while Śiva’s calm presence promises iṣṭa-siddhi.

Characters & Entities

• Kaṭeśvara
• Gaṅgeśvara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s grace is portrayed as practical dharma: it removes social and inner afflictions and establishes well-being and prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kaṭeśvara–Gaṅgeśvara sacred complex within Arbuda Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No separate ritual is detailed; the implied practice is devotional approach and darśana at the holy place.