Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र पूर्वं शची राजन्प्रविष्टा दुःखसंयुता । नहुषेण हृते राज्ये देवेन्द्रस्य महात्मनः

Transliteration

tatra pūrvaṃ śacī rājanpraviṣṭā duḥkhasaṃyutā | nahuṣeṇa hṛte rājye devendrasya mahātmanaḥ

Translation

Tại đó, thuở trước, hỡi đại vương, Śacī đã bước vào trong nỗi sầu khổ, khi vương quyền của bậc đại đức Devendra (Indra) bị Nahuṣa cướp đoạt.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb of place)

• पूर्वम्: formerly, earlier
• पूर्वम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• शची: Śacī (Indra's consort)
• शची: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• प्रविष्टा: entered
• प्रविष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘प्रविष्टा’ = entered

• दुःखसंयुता: afflicted with sorrow
• दुःखसंयुता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + संयुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; (दुःखेन संयुता) तृतीया-तत्पुरुष

• नहुषेण: by Nahusha
• नहुषेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नहुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• हृते: (when) taken away
• हृते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: हृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘हृते’ = when (it was) taken

• राज्ये: in the kingdom; in the sovereignty
• राज्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• देवेन्द्रस्य: of Devendra (Indra)
• देवेन्द्रस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देवेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; (देवानाम् इन्द्रः) षष्ठी-तत्पुरुष

• महात्मनः: of the great-souled one
• महात्मनः: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण; (महान् आत्मा यस्य) कर्मधारय-समास

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aviyukta Vana

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king

Visual Art Cues

Scene: Śacī, veiled and sorrowful, enters a sacred forest hermitage; the mood is tense—Indra’s throne has been seized by Nahuṣa; sages and forest-deities witness her distress.

Characters & Entities

• Śacī (Indrāṇī)
• Indra (Devendra, Śatakratu)
• Nahuṣa
• Aviyukta-vana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places serve as refuge during crisis; taking shelter in a tīrtha supports restoration of dharma and rightful order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aviyukta-vana, presented as the setting where Śacī sought shelter in a time of upheaval.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse provides narrative context establishing the site’s sanctity.