Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

देव्युवाच । त्यक्ताऽहं तव वाक्येन पतिना समयान्विता । पुत्रं लब्ध्वा प्रयास्यामि तस्य पार्श्वे सुरेश्वर

Transliteration

devyuvāca | tyaktā'haṃ tava vākyena patinā samayānvitā | putraṃ labdhvā prayāsyāmi tasya pārśve sureśvara

Translation

Nữ Thần thưa: “Theo lời Ngài, phu quân đã ruồng bỏ thiếp, dẫu vẫn ràng buộc bởi lời ước hẹn chung. Ôi Chúa tể chư thiên, thiếp sẽ chỉ trở về bên người ấy sau khi có được một người con trai.”

Word by Word

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• त्यक्ता: abandoned
• त्यक्ता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे: ‘abandoned’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• वाक्येन: by (your) word/command
• वाक्येन: Karana/Hetu (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• पतिना: by (my) husband
• पतिना: Kartr/Agent in passive (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• समयान्विता: bound by an agreement
• समयान्विता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समय (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (‘endowed with an agreement/condition’)

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• लब्ध्वा: having obtained
• लब्ध्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive): ‘having obtained’

• प्रयास्यामि: I will go
• प्रयास्यामि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-या (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• पार्श्वे: at (his) side
• पार्श्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• सुरेश्वर: O Lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुरेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (‘lord of gods’)

Speaker

Devī (Gaurī/Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (devī-vrata setting)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Sura-īśvara)

Visual Art Cues

Scene: The Goddess speaks firmly to Indra: one hand raised in declarative gesture (abhaya/niyama), eyes steady; Indra listens with folded hands. The mountain backdrop underscores austerity and resolve; the theme of ‘son to be obtained’ is hinted by a subtle cradle/lotus motif or future-child aura.

Characters & Entities

• Devī
• Gaurī
• Indra (Sureśvara)
• Śiva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Firm resolve aligned with dharma can become a sacred vow; the Purāṇas portray rightful aims pursued through steadfastness rather than resentment alone.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda’s sanctity is reinforced as the place where Devī declares her decisive vow, elevating the locale’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit vrata is described here, but the verse presents a vow-like determination centered on obtaining santāna.