Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 96

Devanagari script

तच्छुत्वा महिषो राजन्कामबाणप्रपीडितः । सेनापतिं समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह

Transliteration

tacchutvā mahiṣo rājankāmabāṇaprapīḍitaḥ | senāpatiṃ samāhūya vākyametaduvāca ha

Translation

Nghe vậy, hỡi Đại Vương, Mahiṣa—bị những mũi tên dục vọng đâm xuyên và hành hạ—liền triệu vị tướng chỉ huy và nói những lời này.

Word by Word

• tat: that (it)
• tat: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• śrutvā: having heard
• śrutvā: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: śru (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया

• mahiṣaḥ: the buffalo (Mahisha)
• mahiṣaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahiṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• rājan: O king
• rājan: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• kāma-bāṇa-prapīḍitaḥ: tormented by the arrows of desire
• kāma-bāṇa-prapīḍitaḥ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kāma (प्रातिपदिक) + bāṇa (प्रातिपदिक) + prapīḍita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √pīḍ (धातु) + प्र- उपसर्ग + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; समासः—तत्पुरुष (कर्मधारय-प्रायः) ‘कामस्य बाणैः प्रपीडितः’

• senāpatim: the commander
• senāpatim: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: senāpati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• samāhūya: having summoned
• samāhūya: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √hū (धातु) + सम्-आ- उपसर्गौ + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया

• vākyam: words; a statement
• vākyam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vākya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• etat: this
• etat: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम; ‘vākyam’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• uvāca: said
• uvāca: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• ha: indeed/then (emphatic particle)
• ha: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ha (निपात/अव्यय)
• Form: निपात (particle), कथन-प्रत्ययार्थक/वृत्त्यर्थक

Speaker

Narrator (Purāṇic voice, contextually Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kshetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (King)

Visual Art Cues

Scene: Mahiṣa, restless and inflamed by desire, sits on a dark throne; he gestures sharply as a commander is summoned, torches and banners flickering.

Characters & Entities

• Mahiṣa
• Senāpati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire clouds judgment; when kama dominates, even rulers rush toward ruinous decisions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is the sanctity and legend-cycle of Arbuda-parvata as preserved in the Arbuda Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a narrative pivot toward military preparations.