Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 95

Devanagari script

भयेन महताविष्टस्तस्या रूपेण विस्मितः । सर्वं निवेदयामास महिषाय विचेष्टितम् । तस्याश्चैव तथाऽलापानस्पृहत्वं च कृत्स्नशः

Transliteration

bhayena mahatāviṣṭastasyā rūpeṇa vismitaḥ | sarvaṃ nivedayāmāsa mahiṣāya viceṣṭitam | tasyāścaiva tathā'lāpānaspṛhatvaṃ ca kṛtsnaśaḥ

Translation

Bị nỗi sợ lớn bao trùm và kinh ngạc trước dung mạo của nàng, hắn thuật lại mọi điều cho Mahiṣa—hành trạng của nàng, cách nàng nói, và trọn vẹn sự không hề ham muốn (đối với hắn).

Word by Word

• भयेन: with fear; out of fear
• भयेन: Karaṇa (Instrument/cause)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• महतā: great
• महतā: Karaṇa (Instrument qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (bhayena)

• आविष्टः: possessed; seized
• आविष्टः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आ-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय/विशेषण (he)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• रूपेण: by (her) form; appearance
• रूपेण: Karaṇa (Instrument/cause)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• विस्मितः: astonished
• विस्मितः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वि-स्मि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनामवत् (as substantive)

• निवेदयामास: reported; informed
• निवेदयामास: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: नि-विद् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट् (periphrastic perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• महिषाय: to Mahisha
• महिषाय: Sampradāna (Recipient)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन

• विचेष्टितम्: (her) actions; behavior
• विचेष्टितम्: Karma (Object/apposition to sarvam)
• Type: Noun
• Root: वि-चेष्ट् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मरूपेण (as reported act/behavior)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis/only/indeed)

• तथा: thus; likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/so)

• अलापान्: conversations; utterances
• अलापान्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अलाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• अस्पृहत्वम्: lack of desire; indifference
• अस्पृहत्वम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अस्पृहत्व (प्रातिपदिक; अस्पृह + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• कृत्स्नशः: completely; in full
• कृत्स्नशः: Kriyāviśeṣaṇa (Extent)
• Type: Indeclinable
• Root: कृत्स्नशः (अव्यय)
• Form: अव्यय; समग्रतावाचक (entirely/in full)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice, contextually Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kshetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (King)

Visual Art Cues

Scene: The messenger, trembling and wide-eyed, recounts Devī’s wondrous form and her complete disinterest; Mahiṣa listens in a shadowed court or camp.

Characters & Entities

• Mahiṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When confronted with true spiritual power, worldly intimidation fails, and the agents of adharma fall into fear and confusion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda (Mount Abu) forms the sacred geography of the episode, though this verse itself is primarily narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes a messenger-like report of events.