Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

Devanagari script

एकादश्यां महाराज निराहारो जितेन्द्रियः । यस्तत्र जागरं कृत्वा लिंगस्याग्रे सुभक्तितः

Transliteration

ekādaśyāṃ mahārāja nirāhāro jitendriyaḥ | yastatra jāgaraṃ kṛtvā liṃgasyāgre subhaktitaḥ

Translation

Muôn tâu Đại vương, vào ngày Ekādaśī, người nào nhịn ăn, chế ngự các căn, và thức canh suốt đêm tại nơi ấy với lòng sùng kính chân thành trước Śiva-liṅga—

Word by Word

• एकादश्याम्: on Ekādaśī
• एकादश्याम्: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समास: महा + राज (कर्मधारय)

• निराहारः: fasting (without food)
• निराहारः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निराहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (यः इत्यस्य)

• जितेन्द्रियः: one who has conquered the senses
• जितेन्द्रियः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; समास: जित (क्त, √जि) + इन्द्रिय (कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘जितानि इन्द्रियाणि येन’); विशेषणम् (यः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• जागरम्: vigil (night-wake)
• जागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: कृ

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• अग्रे: in front
• अग्रे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• सुभक्तितः: out of sincere devotion
• सुभक्तितः: Hetu (Cause/motive/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: सु + भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb), स्त्रीप्रातिपदिक ‘भक्ति’ + तः; अर्थ: ‘सुभक्त्या/सुभक्तितः’ (out of good devotion)

Speaker

Pulastya (deduced from immediate continuation in 35.1: 'Pulastya uvāca')

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṛṣṇa-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja / rājendra (king)

Visual Art Cues

Scene: Night in a lamp-lit shrine: devotees seated before a black stone liṅga, singing and reciting; some stand with folded hands; fasting ascetics with calm faces; the king’s presence implied as listener of the instruction.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Ekādaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Self-restraint—fasting, sense-control, and devotional vigil—becomes a powerful means of purification when performed at a sanctified Śaiva site.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage belongs to the Kṛṣṇa-tīrtha context in Arbuda Khaṇḍa (Prabhāsa Khaṇḍa), where worship before a liṅga at the tīrtha is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ekādaśī upavāsa (fasting), jitendriyatā (sense-control), and jāgaraṇa (night vigil) before the Śiva-liṅga.