Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

भगवानुवाच । भविष्यसि गणोऽस्माकं देहांते त्वं द्विजोत्तम । एतत्पिंडारकंनाम तीर्थमत्र भविष्यति

Transliteration

bhagavānuvāca | bhaviṣyasi gaṇo'smākaṃ dehāṃte tvaṃ dvijottama | etatpiṃḍārakaṃnāma tīrthamatra bhaviṣyati

Translation

Đức Thế Tôn phán: “Khi thân này đến lúc tận (lúc lìa đời), hỡi bậc lưỡng sinh tối thượng, ngươi sẽ trở thành một gaṇa của Ta. Và tại đây sẽ hiện khởi một thánh địa mang danh Piṇḍāraka.”

Word by Word

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• भविष्यसि: you will become
• भविष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• गणः: a gaṇa (attendant)
• गणः: Karma/Predicate nominal (सम्प्रदान-सम्बन्ध/विधेय)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम

• देहान्ते: at the end of (your) body/life
• देहान्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देहान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः देह + अन्त (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• द्विजोत्तम: O best of the twice-born
• द्विजोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समासः द्विजः एव उत्तमः (कर्मधारयः)

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• पिण्डारकम्: Piṇḍāraka (name)
• पिण्डारकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्डारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (Apposition/नामनिर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (quotative/नामार्थक)

• तीर्थम्: a sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• भविष्यति: will be / will come to be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Bhagavān (Mahādeva/Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Piṇḍāraka Tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Piṇḍāraka (addressed dvijottama)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks a boon: the devotee will become a gaṇa at death; the landscape subtly reveals the future tīrtha—water, steps, and a nascent shrine.

Characters & Entities

• Śiva (Bhagavān)
• Piṇḍāraka
• Gaṇa
• Piṇḍāraka Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-bhakti culminates in divine proximity—service as a gaṇa and the sanctification of place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Piṇḍāraka Tīrtha, foretold to be established “here.”

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; the verse records Śiva’s boon and the tīrtha’s establishment.