Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 66

Devanagari script

तत्रैव पादुके दिव्ये तया न्यस्ते नराधिप । यस्ते पश्यति भूयोऽसौ संसारं न हि पश्यति । सर्वान्कामानवाप्नोति इह लोके परत्र च

Transliteration

tatraiva pāduke divye tayā nyaste narādhipa | yaste paśyati bhūyo'sau saṃsāraṃ na hi paśyati | sarvānkāmānavāpnoti iha loke paratra ca

Translation

Muôn tâu Đại vương, ngay tại đó có đôi dép thiêng do chính Nữ Thần đặt xuống. Ai lại được chiêm bái đôi dép ấy thì chẳng còn thấy luân hồi nữa; người ấy thành tựu mọi sở nguyện—ở đời này và cả đời sau.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक क्रियाविशेषण) — indeclinable adverb of place

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चयार्थक/अवधारण) — emphatic particle

• पादुके: the pair of sandals
• पादुके: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पादुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन — Feminine, Nom./Acc., Dual

• दिव्ये: divine
• दिव्ये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन — agreeing with पादुके; Feminine, Nom./Acc., Dual

• तया: by her
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Feminine, Instrumental, Singular

• न्यस्ते: placed/set down
• न्यस्ते: Karma (Object state/कर्म)
• Type: Verb
• Root: नि-√अस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन — past passive participle ‘placed’, agreeing with पादुके

• नराधिप: O king (lord of men)
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Masculine, Vocative, Singular; (नराणाम् अधिपः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन — Genitive, Singular (enclitic)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — Present Indicative, 3rd person singular

• भूयः: again/further
• भूयः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरर्थक/अधिक्य) — adverb ‘again/further’

• असौ: that person/he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• संसारम्: worldly existence (saṃsāra)
• संसारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध) — negation particle

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चय/हेतु/खलु) — emphatic particle

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — Present Indicative, 3rd person singular

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural; agreeing with कामान्

• कामान्: desires/wishes
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — Present Indicative, 3rd person singular

• इह: here
• इह: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) — indeclinable adverb ‘here’

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Masculine, Locative, Singular

• परत्र: in the next world
• परत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: परत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देश/कालवाचक) — indeclinable ‘in the other world/thereafter’

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय) — conjunction

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devī-pādukā-sthāna at Arbuda

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King Yayāti (narādhipa)

Visual Art Cues

Scene: A close, reverent focus on the divine pādukās set upon a pedestal; pilgrims bow, touch the ground, and offer lamps; the atmosphere suggests a threshold between worldly life and liberation.

Characters & Entities

• Devī
• Divine Pādukā (sandals)
• Narādhipa (King)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy objects connected to the Goddess (pādukā) carry transformative power, granting both worldly fulfillment and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The specific Arbuda location where Devī’s divine pādukās are said to be स्थापित (nyaste) and available for darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of the divine pādukās placed by the Goddess at the site.