Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ईश्वर उवाच । पंगो तुष्टो महादेवो वरं वरय सुव्रत । तव दास्याम्यहं सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Transliteration

īśvara uvāca | paṃgo tuṣṭo mahādevo varaṃ varaya suvrata | tava dāsyāmyahaṃ sarvaṃ yadyapi syātsudurlabham

Translation

Īśvara phán: “Hỡi Paṅgu, Mahādeva đã hoan hỷ. Hỡi người giữ hạnh nguyện thanh tịnh, hãy chọn một ân phúc. Ta sẽ ban cho ngươi mọi điều, dù là điều cực khó được.”

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (the Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: √वच्

• पङ्गो: O Paṅgu
• पङ्गो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पङ्गु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; धातु: √तुष्; (महादेवः इति विशेषण)

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वरय: choose/ask for
• वरय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; धातु: √वृ (वरयति, 10P causative usage)

• सुव्रत: O man of good vows
• सुव्रत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: सुन्दरं व्रतं यस्य/सु-व्रतः

• तव: to you/your
• तव: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; सर्वनाम

• दास्यामि: I will give
• दास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट् (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; धातु: √दा (3P)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मरूपेण

• यद्यपि: even if
• यद्यपि: Sambandha (Clause linker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अन्वय-अव्यय (concessive: ‘even if’)

• स्यात्: may be/should be
• स्यात्: Kriya (Subordinate verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: √अस्

• सुदुर्लभम्: very hard to obtain
• सुदुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सर्वम् इति)

Speaker

Īśvara (Śiva/Mahādeva)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Implicitly the king in frame; directly Paṅgu is addressed by Īśvara

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks directly: ‘Choose a boon’; Paṅgu stands with folded hands, the air charged with divine generosity.

Characters & Entities

• Īśvara
• Mahādeva
• Paṃgu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace responds to sincere vows and devotion; Śiva can grant even the rarest attainments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Paṃgu Tīrtha, within the Arbuda-khaṇḍa of the Prabhāsa-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed here; the verse sets the boon-granting context of the tīrtha’s greatness.