Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

अथ तस्याः पतिः प्राप्तस्तदन्वेषणतत्परः । पप्रच्छ तां वरारोहां पत्न्या दुःखेन दुःखितः

Transliteration

atha tasyāḥ patiḥ prāptastadanveṣaṇatatparaḥ | papraccha tāṃ varārohāṃ patnyā duḥkhena duḥkhitaḥ

Translation

Rồi chồng nàng đến, chuyên tâm tìm kiếm; đau khổ vì nỗi khổ của vợ, ông hỏi người nữ có dáng vẻ cao quý ấy.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• पतिः: husband
• पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• प्राप्तः: arrived
• प्राप्तः: Karta (Predicative to subject/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्राप्त’ = having arrived

• तत्: that (her)
• तत्: Karma (Object within compound sense/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• अन्वेषण: search
• अन्वेषण: Sambandha (Qualifier in compound sense/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अनु-इष्/इष् (धातु) → अन्वेषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रियानाम

• तत्परः: intent on searching for her
• तत्परः: Karta (Qualifier of subject/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तत् + पर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तत्पर’ = तत्-परः (intent on that)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• वरारोहाम्: the fair-limbed woman
• वरारोहाम्: Karma (Apposition to object/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: वर + आरोहा (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वरारोहा’ = श्रेष्ठ-आरोहा (fair-limbed/beautiful woman)

• पत्न्या: because of (his) wife
• पत्न्या: Hetu/Instrument (Cause/means—because of wife/तृतीया)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• दुःखेन: with sorrow
• दुःखेन: Hetu/Instrument (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• दुःखितः: distressed
• दुःखितः: Karta (Qualifier of subject/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

Speaker

Pulastya (contextual continuity in Adhyāya 16)

Visual Art Cues

Scene: A worried Kirāta husband arrives at the water’s edge, scanning the crowd; he sees a radiant noble-looking woman and questions her urgently, holding concern in his posture.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrtha accounts integrate human sorrow with divine resolution, showing how dharma and sacred space respond to distress.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ongoing Maṇikarṇikā tīrtha setting where the transformed woman is encountered.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it advances the tīrtha-legend that underpins the site’s māhātmya.