Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

इन्द्र उवाच । वरं वरय राजर्षे यत्ते मनसि वर्त्तते । ब्रह्मविष्णुत्रिनेत्राणामहमीशो नृपोतम

Transliteration

indra uvāca | varaṃ varaya rājarṣe yatte manasi varttate | brahmaviṣṇutrinetrāṇāmahamīśo nṛpotama

Translation

Indra phán: "Hỡi bậc thánh vương, hãy chọn một ân huệ, bất cứ điều gì trong tâm trí ngài. Hỡi vị vua vĩ đại nhất, ta là chúa tể của Brahmā, Viṣṇu và Đấng Ba Mắt (Śiva)."

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• वरय: choose
• वरय: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद; √वृ (to choose)

• राजर्षे: O royal sage
• राजर्षे: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः (राजा चासौ ऋषिश्च)

• यत्: that which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• मनसि: in (your) mind
• मनसि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• वर्तते: is present/exists
• वर्तते: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

• ब्रह्मविष्णुत्रिनेत्राणाम्: of Brahmā, Viṣṇu, and the three-eyed (Śiva)
• ब्रह्मविष्णुत्रिनेत्राणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + विष्णु + त्रिनेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः (ब्रह्मा च विष्णुश्च त्रिनेत्रश्च)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• ईशः: lord
• ईशः: Karta (Predicate noun/विधेय)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• नृपोतम: O best of kings
• नृपोतम: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (नृपाणाम् उत्तमः)

Speaker

Indra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra speaks confidently, offering any boon, portrayed as radiant and commanding; Ambārīṣa remains composed, creating tension between spectacle and serenity.

Characters & Entities

• Indra
• Brahmā
• Viṣṇu
• Śiva (Trinetra)
• Ambārīṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It sets up a Purāṇic contrast: claims of power and authority are tested against the devotee’s discernment and higher spiritual aim.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

No tīrtha is identified in this verse; it is part of the Arbuda-khaṇḍa’s didactic narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; Indra is urging the asking of a boon.