Adhyaya 91
Sūta thuật lại rằng Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) đã dỗ dành và làm nguôi cơn thịnh nộ của Pāvaka (Thần Lửa Agni), rồi lui đi. Chư thiên hội tụ—do Śakra, Viṣṇu và Śiva dẫn đầu—cũng lần lượt trở về các cõi của mình. Agni được an lập trong nghi lễ agnihotra của các bậc lưỡng sinh tối thắng, nhận các phẩm vật cúng tế (havis) đúng theo pháp nghi. Tại đó phát sinh một Agni-tīrtha thù thắng; kinh nói rõ công năng của thánh địa: ai tắm ở đây vào buổi sớm sẽ được giải trừ các tội lỗi phát sinh trong ngày (dinaja). Khi chư thiên sắp rời, những kẻ khổ não tên Gajendra, Śuka và Maṇḍūka đến bạch rằng họ bị Agni nguyền rủa “vì các ngài”, xin phương cách cứu chữa liên quan đến lưỡi (jihvā). Chư thiên an ủi: tuy lưỡi biến đổi, họ vẫn có năng lực và còn được chấp nhận trong chốn vương triều; riêng Maṇḍūka bị lửa làm thành “không lưỡi” được hứa ban một cách phát âm kéo dài, dù mang danh ‘vijihva’.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवान्विरराम पितामहः । संतोष्य पावकं क्रुद्धं स्वयमेव द्विजोत्तमाः
Sūta nói: Nói như vậy xong, Đấng Tổ Phụ tôn quý (Brahmā) liền im lặng. Và chính Ngài—hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh—đã làm nguôi cơn thịnh nộ của Thần Lửa Agni.
Verse 2
ततः सर्वैः सुरैः सार्धं शक्रविष्णुशिवादिभिः । जगाम ब्रह्मलोकं च देवास्ते च निजं पदम्
Sau đó, cùng với tất cả chư thiên—Indra, Viṣṇu, Śiva và các vị khác—Ngài đi đến Brahmaloka; còn các thần ấy thì trở về cõi riêng của mình.
Verse 3
पावकोऽपि द्विजेंद्राणामग्निहोत्रेषु संस्थितः । हविर्जग्राह विधिवद्वसोर्द्धारोद्भवं तथा
Ngay cả Thần Lửa Agni, an lập trong nghi lễ Agnihotra của các bậc Bà-la-môn tối thượng, cũng đúng pháp tiếp nhận lễ vật (havis), phát sinh từ sự cúng dường Vasordhārā, theo đúng quy tắc nghi lễ.
Verse 4
एवं तत्र समुद्भूतमग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः प्रातर्मुच्यते दिनजादघात्
Vì thế, tại đó đã phát sinh Agnitīrtha vô thượng. Ai tắm ở nơi ấy vào buổi sớm sẽ được giải thoát khỏi các tội lỗi tích tụ từng ngày.
Verse 5
अथ संप्रस्थितान्दृष्ट्वा तान्देवान्स्वाश्रमं प्रति । गजेंद्रशुकमण्डूकास्ते प्रोचुर्दुःखसंयुताः
Bấy giờ, thấy các vị thần lên đường trở về đạo tràng của mình, voi chúa, con vẹt và con ếch—đang mang nặng sầu khổ—liền cất lời thưa.
Verse 6
युष्मत्कृते वयं शप्ताः पावकेन सुरेश्वराः । तस्माज्जिह्वाकृतेऽस्माकमुपायश्चिंत्यतामपि
“Vì các ngài, hỡi các bậc Chúa tể chư thiên, chúng tôi đã bị Thần Lửa Agni nguyền rủa. Vậy xin các ngài cũng hãy nghĩ đến phương cách cứu giải cho chúng tôi về việc cái lưỡi này.”
Verse 7
देवा ऊचुः । विपरीतापि ते जिह्वा यथान्येषां गजोत्तम । कार्यक्षमा न संदेहो भविष्यति विशेषतः
Chư thiên nói: “Hỡi voi tối thượng, dẫu lưỡi của ngươi có bị đảo ngược như của kẻ khác, nó chắc chắn vẫn kham nổi chức năng của mình; không nghi ngờ gì, nhất là như vậy.”
Verse 8
तथा यूयं नरेन्द्राणां मंदिरेषु व्यवस्थिताः । बहु मानसमायुक्ता मृष्टान्नं भक्षयिष्यथ
Cũng vậy, các ngươi sẽ ở trong cung điện của các bậc quân vương; được ban nhiều tâm tính hiền hòa đáng mến, các ngươi sẽ thọ hưởng những món ăn tinh khiết, tuyển chọn và thượng hạng.
Verse 9
यथा च शुक ते जिह्वा कृता मंदा हविर्भुजा । तथापि भूमिपालानां शंसनीया भविष्यति
Và này, hỡi chim vẹt, tuy lưỡi ngươi đã bị Agni—Đấng thọ hưởng lễ vật—làm cho chậm chạp, nhưng giữa các bậc vua chúa, lời ngươi vẫn sẽ đáng được tán dương.
Verse 10
श्रीमतां च तथान्येषामस्मदीयप्रसादतः । त्वं च मंडूक यत्तेन विजिह्वो वह्निना कृतः । तद्भविष्यति ते शब्दो विजिह्वस्यापि दीर्घगः
Nhờ ân phúc của chúng ta, điều ấy sẽ đúng cho người hữu phúc và cho những kẻ khác nữa. Còn ngươi, hỡi Maṇḍūka, vì lửa đã khiến ngươi thành kẻ “lưỡi chẻ đôi”, nên từ nay tiếng ngươi sẽ vang xa và kéo dài, như của kẻ có lưỡi phân đôi vậy.
Verse 11
एवमुक्त्वाऽथ ते देवाः स्वस्थानं प्रस्थितास्ततः । तेषामनुग्रहं कृत्वा कृपया परया युता
Nói xong như vậy, các vị thần liền trở về cõi của mình. Sau khi ban ân huệ, các ngài ra đi, đầy đủ lòng đại bi tối thượng.