Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अथो शिवपदं प्राप्ते प्रतीपे नृपसत्तमे । तपोऽर्थं राज्यमुत्सृज्य देवापिर्नियर्यौ वनम्

Transliteration

atho śivapadaṃ prāpte pratīpe nṛpasattame | tapo'rthaṃ rājyamutsṛjya devāpirniyaryau vanam

Translation

Bấy giờ, khi Pratīpa—bậc tối thượng trong hàng vua—đạt đến cảnh giới của Śiva, Devāpi vì cầu khổ hạnh (tapas) mà từ bỏ vương quyền, lên đường vào rừng.

Word by Word

• अथो: then
• अथो: Discourse (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/समुच्चयार्थक-निपातः (then/and)

• शिवपदम्: the state/abode of Śiva
• शिवपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य पदम्)

• प्राप्ते: when (he) had attained
• प्राप्ते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Adjective
• Root: प्राप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त; क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः; सति-सप्तमी (when ... had attained)

• प्रतीपे: in/when Pratīpa (was)
• प्रतीपे: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: प्रतीप (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; सति-सप्तमी

• नृपसत्तमे: O best of kings
• नृपसत्तमे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; संबोधनार्थे प्रयोगः (vocative sense); समासः = नृपाणां सत्तमः

• तपः: austerity
• तपः: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम् (छान्दस/पदच्छेदे ‘तपः’); अर्थे ‘तपसः’

• अर्थम्: for the sake (of)
• अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘तपः-अर्थम्’ = purpose construction

• राज्यम्: the kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• उत्सृज्य: having relinquished
• उत्सृज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: उत् + सृज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund/Absolutive); ‘having abandoned’

• देवापिः: Devāpi
• देवापिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवापि (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• नियर्यौ: went forth / departed
• नियर्यौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + इ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘निर्गतः’ इत्यर्थः

• वनम्: to the forest
• वनम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

Speaker

Sūta (narrator)

Visual Art Cues

Scene: Devāpi, dressed as an ascetic, leaves the palace and walks toward a forest hermitage; Pratīpa’s passing is evoked as a luminous ascent to Śiva’s abode.

Characters & Entities

• Pratīpa
• Śiva
• Devāpi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciation for tapas is upheld as a dharmic path; even royal heirs may choose austerity aimed at the highest good.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it establishes the backstory that will connect to Agnitīrtha’s sacred account.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is indicated generally, without specifying a particular vow or rite.