Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

कुमार्युवाच । त्वयेतत्कथितं देव त्वदन्वयसमुद्भवाः । कन्यकाः पूजयिष्यंति पादुके ते सुशोभने

Transliteration

kumāryuvāca | tvayetatkathitaṃ deva tvadanvayasamudbhavāḥ | kanyakāḥ pūjayiṣyaṃti pāduke te suśobhane

Translation

Thiếu nữ thưa: “Bạch Chúa tể, đúng như Ngài đã dạy, các thiếu nữ sinh ra trong dòng dõi của Ngài sẽ phụng thờ đôi Pādukā rực rỡ, trang nghiêm của Ngài.”

Word by Word

• कुमारी: the maiden (Kumārī)
• कुमारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वक्तृ-निर्देश (speaker)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; 'this'

• कथितम्: told/said
• कथितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'said/told'

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• त्वत्-अन्वय-समुद्भवाः: born from your lineage
• त्वत्-अन्वय-समुद्भवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अन्वय (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत्-सम्बन्धः) + तत्पुरुषः (अन्वयात् समुद्भवाः)

• कन्यकाः: maidens
• कन्यकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• पूजयिष्यन्ति: will worship
• पूजयिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• पादुके: (your) pair of sandals
• पादुके: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पादुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; 'your'

• सुशोभने: very beautiful
• सुशोभने: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; विशेषणम् पादुके इति

Speaker

Kumārī (the maiden)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pādukā-sambhava (as implied)

Type: cave

Skanda Dialogue

Listener: Deva/Lord (Śiva implied by later ‘Tripurāri’)

Visual Art Cues

Scene: A maiden speaks reverently to the Lord, promising that maidens of his ‘lineage’ will worship the radiant Pādukās; the sandals gleam as a sanctified icon, with attendants and lamps nearby.

Characters & Entities

• Pādukā (sacred Pādukās)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma becomes living tradition when devotees accept the divine instruction and sustain worship across generations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The promise concerns the worship of the Pādukās established at Hāṭakeśvara-kṣetra, within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

A continuing practice is affirmed: maidens of the tradition/lineage will perform pūjā to the two Pādukās.