Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । सर्वेषामेव देवानां दृश्यंतेऽत्र समाश्रयाः । अत्र चंद्रस्य चैवैकः कथं जातः समाश्रयः

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | sarveṣāmeva devānāṃ dṛśyaṃte'tra samāśrayāḥ | atra caṃdrasya caivaikaḥ kathaṃ jātaḥ samāśrayaḥ

Translation

Các hiền triết thưa: Tại đây thấy rõ nơi nương tựa của hết thảy chư thiên. Nhưng vì sao lại có riêng một trú xứ đặc biệt của Candra (Nguyệt thần) phát sinh tại đây?

Word by Word

• ऋषयः: the sages
• ऋषयः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन (Plural)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; बहुवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन; (देवानाम् इति विशेषण)

• एव: indeed/only
• एव: सम्बन्ध/निपात (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन

• दृश्यन्ते: are seen/appear
• दृश्यन्ते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: are seen)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• समाश्रयाः: refuges/abodes
• समाश्रयाः: कर्ता (Grammatical subject of passive)
• Type: Noun
• Root: सम्-आ-श्रि (धातु) → समाश्रय (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• चन्द्रस्य: of the Moon
• चन्द्रस्य: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: सम्बन्ध/निपात (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• एकः: one/single
• एकः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; (समाश्रयः इति विशेषण)

• कथम्: how
• कथम्: सम्बन्ध/प्रश्न (Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• जातः: arisen/come to be
• जातः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP/क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; (समाश्रयः इति विशेषण)

• समाश्रयः: refuge/abode
• समाश्रयः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्-आ-श्रि (धातु) → समाश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

Speaker

Ṛṣis (Sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: A circle of sages seated on kusa grass near a sacred waterbody/temple courtyard, gesturing toward many shrines or subtle divine signs; one shrine/mark is singled out as Candra’s special seat.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Devas
• Candra (Soma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography invites inquiry—understanding a tīrtha’s origin deepens faith and practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The cluster of divine abodes in this region, with emphasis on the uniquely significant Candra/Soma abode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a question initiating the origin narrative (māhātmya-kathā).