Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

सूत उवाच । एवं स भगवांस्तत्र सभार्यो वृषभध्वजः । विद्यते वेदिमध्यस्थो लोकानां पापनाशनः ०

Transliteration

sūta uvāca | evaṃ sa bhagavāṃstatra sabhāryo vṛṣabhadhvajaḥ | vidyate vedimadhyastho lokānāṃ pāpanāśanaḥ 0

Translation

Sūta thưa: “Như vậy, Đấng Thế Tôn Vṛṣabhadhvaja (Śiva), cùng với hiền phối ngẫu, hiện diện tại đó, an trụ giữa đàn tế, là Đấng diệt trừ tội lỗi của muôn người.”

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• सभार्यः: together with (his) wife
• सभार्यः: Karta-predicative (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय) + भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (भार्यया सह)

• वृषभध्वजः: he whose banner is the bull (Śiva)
• वृषभध्वजः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (वृषभः ध्वजः यस्य)

• विद्यते: is present; exists
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• वेदिमध्यस्थः: standing in the middle of the altar
• वेदिमध्यस्थः: Karta-predicative (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: वेदी (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (वेद्याः मध्ये स्थितः)

• लोकानाम्: of the worlds/people
• लोकानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• पापनाशनः: destroyer of sins
• पापनाशनः: Karta-predicative (Predicate/विधेय)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पापस्य नाशनः)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates to an assembled audience; in a parallel vignette, Śiva-Umā are shown abiding at the center of a raised vedī, with Nandin’s emblem (bull-banner) visible; pilgrims approach seeking purification.

Characters & Entities

• Sūta
• Vṛṣabhadhvaja (Śiva)
• Pārvatī (implied)
• Vedī (altar)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse asserts the ongoing, accessible presence of Śiva at the site, making it a reliable refuge for purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Haravedī/vedī-madhya shrine-space where Vṛṣabhadhvaja resides with his consort.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, darśana and worship at the vedī-centered shrine are recommended as sin-destroying.