Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

ब्राह्मणा ऊचुः । एतत्स्वल्पतरं क्षेत्रं सर्वेषामपि भूभुजाम् । प्रासादैः सर्वतो व्याप्तं तत्किं ब्रूमोऽधुना वयम्

brāhmaṇā ūcuḥ | etatsvalpataraṃ kṣetraṃ sarveṣāmapi bhūbhujām | prāsādaiḥ sarvato vyāptaṃ tatkiṃ brūmo'dhunā vayam

Các Bà-la-môn thưa rằng: “Thánh địa này quá nhỏ đối với hết thảy các bậc quân vương. Bốn phía đã kín đầy đền tháp—vậy nay chúng tôi còn biết nói gì nữa?”

ब्राह्मणाःthe Brahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘this’ (qualifies क्षेत्रम्)
स्वल्पतरम्smaller, very small
स्वल्पतरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvalpa (प्रातिपदिक)
Formतुलनात्मक (comparative) विशेषण: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
क्षेत्रम्field; sacred area
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘of all’
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle): ‘also/even’
भूभुजाम्of kings
भूभुजाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhū-bhuj (प्रातिपदिक: भूभुज् ‘earth-enjoyer/king’)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
प्रासादैःby palaces
प्रासादैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootprāsāda (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
सर्वतःeverywhere, on all sides
सर्वतः:
Desha-adhikarana (Locative sense/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb): ‘on all sides/everywhere’
व्याप्तम्pervaded, filled
व्याप्तम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+आप् (धातु) → व्याप्त (क्त-प्रत्यय)
Formक्त (past passive participle) used adjectivally: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; agrees with क्षेत्रम्
तत्that (about it)
तत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; refers to the matter/that
किम्what
किम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक सर्वनाम: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ब्रूमःdo we say
ब्रूमः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन
अधुनाnow
अधुना:
Kala-adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadhunā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘now/at present’
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम: उत्तमपुरुषार्थे, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Brāhmaṇas (addressing the assembled kings)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Brāhmaṇas speak with respectful urgency, gesturing to a compact sacred precinct already ringed with temples, indicating spatial constraint amid abundance of sanctity.

FAQs

A tīrtha is revered not only for size but for sanctity; devotion naturally multiplies shrines until the sacred space itself becomes ‘full’ of merit-bearing worship.

The passage sits in the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya section.

No direct rite is prescribed here; the focus is on the practical constraint of building many temples within a limited kṣetra.