Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

श्रीभगवानुवाच । अहं जानामि तत्क्षेत्रं सुपुण्यं पापनाशनम् । तापसैः कीर्तितं नित्यं ममान्यैस्तीर्थयात्रिकैः

Transliteration

śrībhagavānuvāca | ahaṃ jānāmi tatkṣetraṃ supuṇyaṃ pāpanāśanam | tāpasaiḥ kīrtitaṃ nityaṃ mamānyaistīrthayātrikaiḥ

Translation

Đức Thế Tôn phán: Ta biết vùng thánh địa ấy—cực kỳ công đức, diệt trừ tội lỗi—được các bậc khổ hạnh và những người hành hương đến các thánh tích khác không ngừng ca ngợi.

Word by Word

• श्रीभगवान्: the Blessed Lord
• श्रीभगवान्: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + भगवान् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (‘श्रीमान् भगवान्’)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• जानामि: know
• जानामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)

• क्षेत्रम्: holy place/field
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सुपुण्यम्: very meritorious
• सुपुण्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/प्रत्ययार्थ) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)

• पापनाशनम्: destroyer of sins
• पापनाशनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पापस्य नाशनम्’); विशेषणम् (क्षेत्रम्)

• तापसैः: by ascetics
• तापसैः: Karana/Agent-instrument (By whom/करण)
• Type: Noun
• Root: तापस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• कीर्तितम्: praised
• कीर्तितम्: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष्य)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु, णिच्)
• Form: क्त (भूतकर्मणि/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (क्षेत्रम्) इति कर्मणि-प्रयोगः ‘praised’

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverb: always)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• अन्यैः: other
• अन्यैः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (तीर्थयात्रिकैः)

• तीर्थयात्रिकैः: by pilgrims
• तीर्थयात्रिकैः: Karana/Agent-instrument (By whom/करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘तीर्थस्य यात्रिकाः’)

Speaker

Śrī Bhagavān (Śrī Kṛṣṇa / Mādhava / Acyuta)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Blessed Lord speaks with calm certainty, describing a supremely holy kṣetra; ascetics and pilgrims appear in the background as witnesses to its fame.

Characters & Entities

• Śrī Bhagavān (Kṛṣṇa)
• Ascetics (Tāpasas)
• Tīrtha-yātrikas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A true tīrtha is validated by saintly praise and yields pāpa-kṣaya (destruction of sin) and puṇya (spiritual merit) to pilgrims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Lord refers to “that kṣetra” under discussion in Adhyāya 73; the exact toponym is supplied in the surrounding narrative of the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is named; the verse endorses tīrtha-yātrā (pilgrimage) as a sin-destroying dharmic practice.