Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

विश्वामित्र उवाच । अनेनैव शरीरेण त्रिशंकुर्नृपसत्तमः । यदि गच्छति ते लोके तत्सृष्टिं न करोम्यहम्

Transliteration

viśvāmitra uvāca | anenaiva śarīreṇa triśaṃkurnṛpasattamaḥ | yadi gacchati te loke tatsṛṣṭiṃ na karomyaham

Translation

Viśvāmitra nói: Nếu Triśaṅku, bậc tối thượng trong hàng vua chúa, đi đến thế giới của ngài ngay với thân này, thì ta sẽ không tạo ra sự sáng tạo (mới) ấy.

Word by Word

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: viśvāmitra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• अनेन: with this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: idam (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• शरीरेण: with the body
• शरीरेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: śarīra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• त्रिशङ्कुः: Triśaṅku
• त्रिशङ्कुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: triśaṅku (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• नृपसत्तमः: best of kings
• नृपसत्तमः: Apposition (विशेष्य-विशेषणभाव/सम्बोधनार्थ)
• Type: Noun
• Root: nṛpa + sattama (प्रातिपदिक); sattama = sat + tama (उत्तमत्वे तद्धित/सुपरलेटिव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नृपाणां सत्तमः)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: yadi (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध-निपात (conditional conjunction)

• गच्छति: goes
• गच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tvad (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• लोके: in the world (realm)
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: loka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: tad (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण

• सृष्टिम्: creation
• सृष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sṛṣṭi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• करोमि: I do/make
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asmad (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Viśvāmitra

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā (and devas, implied)

Visual Art Cues

Scene: Viśvāmitra, blazing with ascetic energy, declares before Brahmā that if Triśaṅku ascends bodily to heaven, he will not proceed with creating a rival cosmic arrangement—his vow hanging like a thunderbolt in the assembly.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Triśaṅku
• Brahmā (implied addressee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vow’s force is directed toward a specific dharmic aim; when the aim is honored, conflict dissolves and destructive escalation is avoided.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse belongs to the Triśaṅku narrative within the Tīrthamāhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a conditional declaration regarding a boon and cessation of creation.