Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

स तया सहितो राजा वैशाख्या दिवसे सदा । समभ्येति निजस्थानात्सैन्येनाल्पेन संवृतः

Transliteration

sa tayā sahito rājā vaiśākhyā divase sadā | samabhyeti nijasthānātsainyenālpena saṃvṛtaḥ

Translation

Cùng với nàng, nhà vua thường khởi hành vào một ngày trong tháng Vaiśākha, rời nơi cư trú của mình, chỉ có một đoàn tùy tùng nhỏ bao quanh.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन (sg.)

• तया: with her
• तया: Sahakāraka (Accompaniment/सहकारक)
• Type: Noun
• Root: tad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (sg.)

• सहितः: accompanied
• सहितः: Viśeṣaṇa (Adjective of saḥ/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sahita (सहित प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन (sg.)

• राजा: the king
• राजा: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rājan (राजन् प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन (sg.)

• वैशाख्याः: of (the month) Vaiśākha
• वैशाख्याः: Viśeṣaṇa (Qualifier of divase/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vaiśākhī (वैशाखी प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी (Gen./6th), एकवचन (sg.); (मास-विशेषण)

• दिवसे: on the day
• दिवसे: Adhikaraṇa (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: divasa (दिवस प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (sg.)

• सदा: always
• सदा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण/adverb of time)

• समभ्येति: approaches/comes
• समभ्येति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √i (इ धातु) with sam- + abhi-
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.); उपसर्गयुक्त (सम्+अभि)

• निजस्थानात्: from his own place
• निजस्थानात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: nija + sthāna (निज प्रातिपदिक + स्थान प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (sg.); तत्पुरुष-समास (निजं स्थानम्)

• सैन्येन: with an army
• सैन्येन: Karaṇa (Means/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: sainya (सैन्य प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया (Instr./3rd), एकवचन (sg.)

• अल्पेन: small
• अल्पेन: Viśeṣaṇa (Adjective of sainyena/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: alpa (अल्प प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया (Instr./3rd), एकवचन (sg.)

• संवृतः: surrounded/attended
• संवृतः: Viśeṣaṇa (Adjective of rājā/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: saṃvṛta (√vṛ/वृ धातु, क्त-प्रत्यय; सम्-उपसर्ग)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन (sg.); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Camatkārapura (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king and Padmavatī depart their city at dawn in Vaiśākha, with a small, orderly retinue—few soldiers, banners lowered—signaling humility and devotional intent.

Characters & Entities

• Vaiśākha (month)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular pilgrimage and seasonal sacred timing (kāla) strengthen devotion; simplicity (small retinue) reflects humility before the deity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is oriented toward Mahākāla’s sacred place, which the king approaches annually in Vaiśākha.

What ritualistic prescription is mentioned?

A recurring observance is implied: traveling/approaching the sacred place during Vaiśākha as a regular devotional practice.