Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 111

Devanagari script

यश्चैतत्पठते भक्त्या संप्राप्ते पंचमीदिने । शृणुयाद्वा न वंशेऽपि तस्य स्यात्सार्पजं भयम्

Transliteration

yaścaitatpaṭhate bhaktyā saṃprāpte paṃcamīdine | śṛṇuyādvā na vaṃśe'pi tasya syātsārpajaṃ bhayam

Translation

Ai tụng đọc lời này với lòng sùng kính khi đến ngày Pañcamī (mồng năm âm lịch)—hoặc chỉ cần lắng nghe—thì sẽ không còn sợ hãi tai ương do loài rắn gây ra, ngay cả trong dòng tộc của mình.

Word by Word

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एतत्: this (text)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग

• पठते: recites / reads
• पठते: Kriya (Verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पठ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग

• संप्राप्ते: when (it) has arrived
• संप्राप्ते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: संप्राप्त (कृदन्त; सम्-प्र-√आप्, भूतकर्मणि कृदन्त/PPP)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सति-सप्तमी (when ... has arrived)

• पंचमीदिने: on the fifth day
• पंचमीदिने: Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पंचमी-दिन (प्रातिपदिक; पंचमी + दिन)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग; सति-सप्तमी (on the fifth day)

• शृणुयात्: should listen
• शृणुयात्: Kriya (Verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative marker/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (disjunctive particle)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• वंशे: in the lineage
• वंशे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वंश (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/समुच्चय-अव्यय (also/even)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग

• स्यात्: would be / may arise
• स्यात्: Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद

• सार्पजम्: snake-born / caused by snakes
• सार्पजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्पज (प्रातिपदिक; सर्प + ज)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग; विशेषण (born of/caused by a snake)

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग

Speaker

Indra (Sahasrākṣa), within Sūta’s narration context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāga-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas

Visual Art Cues

Scene: A devotee recites the māhātmya on pañcamī near a tīrtha tank; nāgas appear benignly as guardians, while a family stands reassured—symbolizing ‘no serpent-born fear in the lineage’.

Characters & Entities

• Pañcamī
• Nāga-tīrtha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional recitation or hearing of a tīrtha-māhātmya grants protection, extending even to one’s family line.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Nāga-tīrtha/Nāgahrada māhātmya being recited or heard.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite (pāṭha) or listen (śravaṇa) to this māhātmya specifically on Pañcamī.