Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

न तेषां कीर्तनं शक्यं कर्तुं वर्षशतैरपि । तथा स्वायंभुवस्यादौ कल्पस्य प्रथमस्य च

Transliteration

na teṣāṃ kīrtanaṃ śakyaṃ kartuṃ varṣaśatairapi | tathā svāyaṃbhuvasyādau kalpasya prathamasya ca

Translation

Việc kể hết chúng không thể hoàn thành dù trải qua hàng trăm năm. Từ thuở khởi đầu của thời Svāyambhuva (Manu) và ngay từ kalpa đầu tiên, vẫn luôn như vậy.

Word by Word

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)

• कीर्तनम्: recitation/description
• कीर्तनम्: Karma/Predicate (Object/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: कीर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• शक्यम्: possible
• शक्यम्: Predicate (Vidheyavisheshana/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्य (प्रातिपदिक; शक्-धातोः यत्)
• Form: कृदन्त (यत्-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; योग्य/समर्थ (possible)

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive), अव्ययप्राय (indeclinable verbal)

• वर्षशतैः: by hundreds of years
• वर्षशतैः: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (शत), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); तत्पुरुषः (वर्षाणां शतानि)

• अपि: even
• अपि: Sambhavana/Emphasis (Even/अपि)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि (even/also) निपात

• तथा: thus/likewise
• तथा: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb)

• स्वायंभुवस्य: of Svāyambhuva (Manu)
• स्वायंभुवस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वायंभुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• आदौ: at the beginning
• आदौ: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• कल्पस्य: of the kalpa
• कल्पस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• प्रथमस्य: of the first
• प्रथमस्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Speaker

Sūta (context from preceding verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra tīrtha-samūha (innumerable)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: Sūta declares the tīrthas beyond enumeration, evoking cosmic time: a vision of kalpas rolling, Svāyambhuva Manu at the dawn, and the kṣetra’s tīrthas shining timelessly.

Characters & Entities

• Svāyambhuva
• Kalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred merit is portrayed as vast beyond ordinary counting; reverence matters more than exhaustive cataloguing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrthas pervading Hāṭakeśvara-kṣetra are said to be too numerous to list.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse uses cosmological time to emphasize magnitude and antiquity.